Projekty zmian w ryczałcie (druki 3147 i 3137) — najważniejsze propozycje

Do Sejmu trafiły dwa projekty nowelizacji ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych; oba są projektami złożonymi do Sejmu (status: projekty złożone do Sejmu). Jeden projekt występuje jako druk sejmowy 3147 (druk rządowy UD 458), drugi jako druk sejmowy 3137 (druk rządowy UD 116). Poniżej opis najważniejszych rozwiązań i ich praktycznych konsekwencji.

Co proponuje druk 3147

Projekt 3147 zakłada istotne ograniczenie progu przychodów uprawniającego do wyboru ryczałtu — z obecnego poziomu 2 mln euro do równowartości 250 tys. euro. Projekt wprowadza ponadto mechanizm tymczasowej daniny w 2027 r.: stawkę ryczałtu 17 proc. od nadwyżki przychodów osiągniętych w trakcie roku ponad 300 tys. euro. Zgodnie z proponowanym zapisem podatnik będzie mógł korzystać z ryczałtu w 2027 r., jeśli jego przychody w 2026 r. nie przekroczą równowartości 250 tys. euro. Jeżeli w trakcie 2027 r. przychody podatnika przekroczą 300 tys. euro, utrata prawa do ryczałtu miałaby nastąpić dopiero od 2028 r., natomiast za 2027 r. podatnik zapłaciłby 17 proc. od nadwyżki ponad 300 tys. euro.

Co proponuje druk 3137

Projekt 3137 ma charakter antyoptymalizacyjny i koncentruje się na przychodach z najmu i umów podobnych zawieranych z podmiotami powiązanymi w rozumieniu art. 23m ust. 1 pkt 4 ustawy o PIT. Projekt przewiduje stawkę 17 proc. ryczałtu dla takich umów, z wyłączeniem świadczeń chronionych prawem autorskim. Dla przychodów z najmu przekraczających 100 tys. zł świadczonego na rzecz podmiotów powiązanych projekt proponuje stawkę 15 proc. Obecnie od nadwyżki przychodów z najmu ponad 100 tys. zł obowiązuje stawka 12,5 proc.

Kogo zmiany dotyczą i co oznaczają w praktyce

Oba projekty przede wszystkim dotyczą przedsiębiorców i osób uzyskujących przychody z najmu, zwłaszcza tam, gdzie występują powiązania z kontrahentami. W praktyce obniżenie progu wyboru ryczałtu do równowartości 250 tys. euro może ograniczyć grupę podmiotów uprawnionych do tej formy opodatkowania. Proponowane stawki 15 proc. i 17 proc. przy najmie do podmiotów powiązanych mają ograniczać możliwości optymalizacji podatkowej. Projekt 3147 przewiduje także mechanizm rozliczenia nadwyżek przychodów w danym roku, bez natychmiastowego wykluczenia z ryczałtu w tym samym roku.

PKWiU, klasyfikacja usług i dotychczasowe stanowiska MF

Ustalone stawki ryczałtu pozostają zwykle uzależnione od kodów PKWiU 2015. Od 1 stycznia 2026 r. obowiązuje rozporządzenie Rady Ministrów z 17 grudnia 2025 r. w sprawie PKWiU; zgodnie z jego §2, do końca 2028 r. do celów ryczałtu stosuje się PKWiU 2015. Ministerstwo Finansów w odpowiedzi na interpelację nr 19314 stwierdziło, że nie został przesądzony kierunek zmian ani termin ich przedstawienia, nie podjęto decyzji o rezygnacji z klasyfikowania usług według PKWiU i nie planuje wydania objaśnień ogólnych w tej sprawie. MF wskazało, że prawidłową klasyfikację co do zasady dokonuje podatnik; podatnik może wystąpić do Ośrodka Klasyfikacji i Nomenklatur GUS w Łodzi o opinię. Czas oczekiwania na opinię GUS wynosi obecnie około 3–4 miesiące (w przeszłości bywał dłuższy, nawet do 1,5 roku), a GUS dokonuje klasyfikacji według PKWiU 2015 i PKWiU 2025 jednocześnie. Wiceminister Jarosław Neneman zapowiedział rozważenie wprowadzenia odrębnego instrumentu klasyfikacyjnego umożliwiającego weryfikację przyporządkowania wyrobu lub usługi dla potrzeb podatków dochodowych. Organy podatkowe mają kompetencję do wskazania i weryfikacji PKWiU, co potwierdzają orzeczenia sądów administracyjnych (m.in. NSA i WSA wskazane w przepisach).