Prezydent podpisał ustawę o nadzwyczajnych zyskach koncernów paliwowych; rząd przyjął strategię zarządzania długiem

Ustawa o podatku od nadzwyczajnych zysków koncernów paliwowych została podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego i ma obowiązywać z mocą wsteczną. Rząd jednocześnie przyjął „Strategię zarządzania długiem sektora finansów publicznych w latach 2027–2030”, która wskazuje na ryzyko przekroczenia progów zadłużenia i konieczność działań oszczędnościowych.

Co zmienia ustawa o nadzwyczajnych zyskach

Ustawa nakłada podatek na nadzwyczajne zyski koncernów paliwowych i została podpisana przez prezydenta. Przewidziana jest retroaktywność przepisów, czyli obowiązywanie z mocą wsteczną. Podpisanie ustawy otwiera rządowi drogę do wznowienia programu CPN, który ma na celu obniżenie cen paliw na stacjach.

Kogo zmiana dotyczy i co oznacza w praktyce

Głównymi podmiotami objętymi ustawą są koncerny paliwowe, które będą rozliczać się z nowego podatku od nadzwyczajnych zysków. W praktyce wpływ może mieć też program CPN, zapowiedziany przez rząd jako mechanizm obniżania cen paliw dla konsumentów. Dla kierowców i użytkowników paliw praktycznym skutkiem ma być potencjalne obniżenie cen na stacjach, jeśli program CPN zostanie wznowiony i wdrożony.

Strategia zarządzania długiem 2027–2030 — główne ustalenia i konsekwencje

Rząd przyjął dokument określający trajektorię długu publicznego i potrzebne działania. Strategia przewiduje, że w 2028 r. państwowy dług publiczny przekroczy próg ostrożnościowy na poziomie 55% PKB, a do 2030 r. konieczne będzie wdrożenie planu naprawczego, by zapobiec wzrostowi długu do konstytucyjnego limitu 60% PKB. Dokument wskazuje, że zmniejszenie deficytu wymagałoby redukcji o równowartość kilku procent PKB, a działania oszczędnościowe mają się rozpocząć już w 2029 r.

W kontekście tych ocen prezydent stwierdził w orędziu, że "Polska dochodzi do finansowej ściany" i ostrzegł o ryzyku braku środków na zbrojenia i wypłaty emerytur. Na spotkaniu w Stargardzie Gdańskim dodał, że obecny rząd zadłużył Polaków na 1 bln zł.

Kontekst polityczny i dalsze propozycje fiskalne

Prezydent zgłaszał wcześniej wątpliwości co do zgodności ustawy o nadzwyczajnych zyskach z Konstytucją, zwłaszcza z powodu retroaktywności. W przeszłości Karol Nawrocki zawetował m.in. podwyżkę stawek akcyzy na alkohol, opłatę cukrową oraz uszczelnienie systemu SENT (system służący do walki z oszustwami podatkowymi). Jednocześnie zrobił wyjątek, podpisując ustawę podwyższającą stawkę podatku dochodowego dla banków.

Rząd przedstawiał także propozycje podwyższenia stawki podatku dochodowego dla dużych firm oraz ograniczenia limitu przychodów uprawniającego do korzystania z opodatkowania w formie ryczałtu; prezydent zapowiedział sprzeciw wobec tych propozycji. Polityczne reakcje obejmują ocenę, że podpisanie ustawy o nadzwyczajnych zyskach stoi w sprzeczności z ubiegłoroczną Deklaracją toruńską, w której prezydent zobowiązywał się nie podpisywać ustaw podwyższających istniejące podatki, składki i opłaty ani wprowadzających nowe daniny; podkreślono to m.in. w wypowiedzi Sławomira Mentzena.