Podatek u źródła (WHT) — orzecznictwo Polski i propozycje zmian w ramach Tax Omnibus

Podatek u źródła obciąża transgraniczne płatności dywidend, odsetek i należności licencyjnych. W Unii Europejskiej Komisja zaproponowała pakiet Tax Omnibus, który jest projektem na początku procesu legislacyjnego i wymaga akceptacji państw członkowskich.

Tło zmian i obecne regulacje

Dyrektywa Parent-Subsidiary 90/435/EWG została przyjęta 23 lipca 1990 r. i została zastąpiona dyrektywą 2011/96/UE w 2011 r. W polskim porządku prawnym definicja rzeczywistego właściciela (beneficial owner) została wprowadzona do ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych z dniem 1 stycznia 2017 r. Po nowelizacji obowiązującej od tej daty organy podatkowe w Polsce zaczęły przykładać większą wagę do badania rzeczywistej działalności gospodarczej odbiorców płatności.

Orzecznictwo polskie i praktyka administracji

W orzecznictwie NSA pojawiły się rozstrzygnięcia o różnym znaczeniu dla stosowania zwolnień WHT. W wyroku II FSK 1150/25 z 6 lutego 2026 r. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że art. 22 ust. 4 ustawy o CIT nie uzależnia zwolnienia dywidendowego od posiadania statusu beneficial owner. W tym samym orzeczeniu NSA odrzucił koncepcję „efektywnego opodatkowania” jako podstawę odmowy zwrotu WHT i stwierdził, że sama funkcja spółki holdingowej lub ograniczona substancja ekonomiczna nie dowodzą nadużycia prawa. Jednak w kolejnych wyrokach z 8 lipca 2026 r. (II FSK 185/25, II FSK 818/25, II FSK 863/25, II FSK 79/26, II FSK 80/26) NSA orzekł, że zwolnienie dywidendowe przysługuje wyłącznie podmiotowi, który bezpośrednio posiada wymagany pakiet udziałów. W praktyce administracyjnej ministerstwo finansów opublikowało objaśnienia 3 lipca 2025 r., które dopuszczały możliwość uwzględnienia rzeczywistego właściciela przy ocenie prawa do zwolnienia, natomiast szef Krajowej Administracji Skarbowej często odmawiał wydawania opinii o stosowaniu preferencji, zwłaszcza wobec struktur holdingowych, powołując się m.in. na brak substancji ekonomicznej lub status beneficial owner.

Propozycje Komisji — Tax Omnibus i planowane terminy

Komisja Europejska przedstawiła pakiet Tax Omnibus 24 czerwca 2026 r. W propozycji Komisji zaproponowano usunięcie minimalnych progów udziałowych obowiązujących obecnie w PSD i IRD. W tej propozycji minimalne progi udziałowe wynosiły 10% dla prawa do zwolnienia dywidend i 25% dla odsetek oraz należności licencyjnych. Komisja zaproponowała odejście od obowiązkowych procedur ex ante oraz szersze wykorzystanie rozwiązań wypracowanych w ramach dyrektywy FASTER, przy jednoczesnym zachowaniu instrumentów antyabuzywnych, w tym wymogu beneficial owner, klauzul typu GAAR i krajowych regulacji przeciwdziałających unikaniu opodatkowania. Komisja zakłada osiągnięcie porozumienia politycznego do końca 2027 r., implementację do końca 2028 r. oraz potencjalne wejście najbardziej daleko idących zmian dotyczących zwolnień WHT od 2037 r. Projekt znajduje się na początku procesu legislacyjnego i wymaga akceptacji państw członkowskich.

Kogo zmiana dotyczy i co oznacza w praktyce

Zmiany i spory interpretacyjne dotyczą przede wszystkim podmiotów korzystających ze zwolnień z poboru podatku u źródła — spółek zależnych, holdingów oraz wierzycieli zagranicznych płacących odsetki i należności licencyjne. W praktyce stosowanie mechanizmu pay and refund oznacza obowiązek pobrania podatku przez płatnika i późniejsze ubieganie się o zwrot przez odbiorcę, co wiązało się z opiniami o stosowaniu preferencji, dodatkowymi obowiązkami dokumentacyjnymi i wcześniejszą weryfikacją przez administrację podatkową. Przy obecnym stanie prawnym i proponowanych zmianach kluczowe pozostają wykazanie prawa do zwolnienia (w tym kwestia beneficial owner), dokumentacja ekonomiczna oraz monitorowanie dalszego przebiegu procedury legislacyjnej Tax Omnibus.