PiS zapowiada powrót do zryczałtowanej składki zdrowotnej — propozycja, nie przepisy

Prawo i Sprawiedliwość zapowiedziało zmianę zasad naliczania składki zdrowotnej; kandydat PiS na premiera Przemysław Czarnek zadeklarował chęć powrotu do zryczałtowanej składki i cofnięcia zmian wprowadzonych w Polskim Ładzie. To na razie zapowiedź polityczna — to propozycja partii, a nie obowiązujące przepisy.

Czego dotyczy propozycja i jaki ma status

Propozycja PiS to zapowiedź zmiany systemu naliczania składki zdrowotnej. Przemysław Czarnek zadeklarował chęć powrotu do zryczałtowanego sposobu rozliczania składki oraz cofnięcia zmian wprowadzonych przez Polski Ład. Obecnie są to rozmowy i publiczna deklaracja polityczna; nie jest to zmiana prawna ani obowiązujący przepis.

Tło: Polski Ład i obecne zasady składki zdrowotnej

Reforma podatkowa znana jako Polski Ład z 2021 roku zmieniła sposób liczenia składki zdrowotnej. Po tej reformie przedsiębiorcy rozliczający się według skali płacą 9-proc. składkę zdrowotną bez możliwości odliczenia tej kwoty od podatku. Przedsiębiorcy korzystający z podatku liniowego objęci są 4,9-proc. składką zdrowotną. Ryczałtowcy objęci są trzema poziomami składki zdrowotnej wprowadzonymi w Polskim Ładzie. Przed reformą istniał mechanizm odliczania 7,75 punktu procentowego składki od podatku, który w tekście przedstawiono jako odpowiadający de facto 1,25-proc. obciążeniu brutto zamiast pełnych 9 proc.

Polski Ład zwiększył wpływy Narodowego Funduszu Zdrowia; według przedstawionych danych wzrost ten wyniósł ponad 80 mld zł rocznie w porównaniu z okresem sprzed reformy.

Kogo dotyczy zmiana i co oznacza w praktyce

Propozycja powrotu do zryczałtowanej składki dotyczy przedsiębiorców rozliczających się różnymi formami opodatkowania: podatkiem skalowym, podatkiem liniowym oraz ryczałtowcami. Cofnięcie zmian wprowadzonych przez Polski Ład oznaczałoby powrót do mechanizmu obowiązującego przed reformą, w którym istniało odliczanie 7,75 punktu procentowego składki od podatku, a obciążenie brutto było interpretowane jako niższe niż pełne 9 proc.

W praktyce przywrócenie poprzednich zasad mogłoby zmienić obciążenia podatkowo‑składkowe poszczególnych grup przedsiębiorców, ale szczegółowe skutki zależałyby od zakresu legislacyjnego i rozwiązań technicznych proponowanych w konkretnym projekcie ustawy. W debacie publicznej zwracano uwagę, że prosty powrót do poprzedniego systemu mógłby negatywnie wpłynąć na finanse NFZ; ekspercki komentarz wskazywał na duży deficyt NFZ.

Spór polityczny i ocena propozycji

Wewnętrzna dyskusja w PiS oraz szeroka publiczna debata towarzyszą tej zapowiedzi. Premier Mateusz Morawiecki skrytykował propozycję i ocenił, że przyniosłaby ona większe korzyści najlepiej zarabiającym przedsiębiorcom. Z drugiej strony przedstawiciele partii zapowiadają zamiar zmiany systemu. Na obecnym etapie jest to projekt polityczny, który wymaga dopracowania i przejścia przez procedury legislacyjne, zanim stanie się obowiązującym prawem.