Skorzystanie z ulgi dla samotnie wychowujących (ojciec w…

0114-KDIP2-1.4011.121.2026.2.KW/MW - Skorzystanie z ulgi dla samotnie wychowujących (ojciec w Izraelu).

Interpretacja indywidualna
– stanowisko nieprawidłowe

Szanowna Pani,

stwierdzam, że Pani stanowisko przedstawione we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego zdarzenia przyszłego w podatku dochodowym od osób fizycznych jest nieprawidłowe.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

12 sierpnia 2026 r. wpłynął Pani wniosek z tego samego dnia, o wydanie interpretacji indywidualnej, który dotyczy możliwości skorzystania z preferencyjnego rozliczenia podatku jako osoba samotnie wychowująca dziecko.

Uzupełniła go Pani – w odpowiedzi na wezwanie – pismem z 10 września 2026 r. (data wpływu 10 września 2026 r.).

Treść wniosku jest następująca:

Opis zdarzenia przyszłego

Zwraca się Pani z niniejszym wnioskiem, ponieważ Pani sytuacja rodzinna jest szczególna. Pomimo że formalnie pozostaje Pani jeszcze w związku małżeńskim, w rzeczywistości od dłuższego czasu nie prowadzi Pani z mężem wspólnego życia rodzinnego ani wspólnego gospodarstwa domowego, a całość opieki, wychowania i utrzymania Państwa dziecka spoczywa wyłącznie na Pani. Pani mąż nie jest rezydentem Polski, tylko Izraela, nie mieszka w Polsce, tylko w Izraelu. Dalsze wyjaśnienia poniżej.

Jest Pani matką małoletniej córki, AA, urodzonej w Polsce w dniu 30 czerwca 2026 r. Córka od dnia narodzin mieszka z Panią w Polsce i pozostaje pod Pani stałą, codzienną i wyłączną opieką. Posiada miejsce zamieszkania w Polsce.

Już w okresie ciąży samodzielnie organizowała Pani wszystkie kwestie związane z ciążą, opieką medyczną oraz przygotowaniem do narodzin dziecka. Po narodzinach córki nieprzerwanie samodzielnie sprawuje Pani nad nią codzienną opiekę oraz wykonuje wszystkie obowiązki związane z jej wychowaniem, zdrowiem, utrzymaniem i zaspokajaniem jej potrzeb.

Ojciec dziecka jest Pani mężem. Pomimo formalnego pozostawania w związku małżeńskim nigdy nie prowadzili Państwo wspólnego gospodarstwa domowego ani nie zamieszkiwali Państwo razem na stałe. Nie prowadzą Państwo wspólnego życia rodzinnego i nie dzielą codziennych obowiązków związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego ani wychowaniem dziecka.

Mąż na stałe mieszka w Izraelu i jest tam rezydentem podatkowym. Nie posiada miejsca zamieszkania w Polsce. Jego pobyty na terytorium Polski miały charakter krótkotrwały i czasowy. Nie prowadził podczas nich z Panią wspólnego gospodarstwa domowego ani nie przejął codziennych obowiązków związanych z opieką i wychowaniem dziecka.

Ojciec dziecka nie mieszka z Panią ani z córką, nie sprawuje nad nią codziennej opieki i nie uczestniczy w jej bieżącym wychowaniu. Nie ponosi również bieżących kosztów utrzymania dziecka. Wszystkie obowiązki związane z codzienną opieką, wychowaniem, zdrowiem i utrzymaniem córki wykonuje Pani i finansuje samodzielnie.

Wobec Pani męża zostało wszczęte postępowanie rozwodowe. Pozew o rozwód został złożony do Sądu Okręgowego w (...) za pośrednictwem Pani pełnomocnika. Postępowanie prowadzone jest pod sygnaturą (…). W chwili składania niniejszego wniosku postępowanie rozwodowe nie zostało jeszcze zakończone prawomocnym orzeczeniem.

W praktyce jest Pani więc jedynym rodzicem, który na co dzień sprawuje opiekę nad dzieckiem, organizuje jego życie, podejmuje bieżące decyzje dotyczące jego zdrowia i potrzeb oraz ponosi koszty jego utrzymania. Córka mieszka z Panią i pozostaje pod Pani wyłączną, faktyczną opieką. Ma Pani świadomość, że w chwili składania niniejszego wniosku Pani małżeństwo nie zostało jeszcze formalnie rozwiązane. Jednocześnie Pani sytuacja faktyczna znacząco różni się od sytuacji rodziny, w której małżonkowie wspólnie mieszkają, prowadzą gospodarstwo domowe i wspólnie wychowują dziecko.

Właśnie z uwagi na tę szczególną sytuację zwraca się Pani z prośbą o uznanie Pani, jako rodzica samotne wychowującego dziecko, przy jednoczesnym braku wspólnego gospodarstwa domowego, braku wspólnego życia rodzinnego oraz braku faktycznego udziału ojca w codziennej opiece i utrzymaniu dziecka, pozwala Pani na skorzystanie z preferencyjnego sposobu opodatkowania osoby samotnie wychowującej dziecko, pomimo trwającego postępowania rozwodowego.

Uzupełnienie i doprecyzowanie opisu zdarzenia przyszłego

Pismem, które wpłynęło do organu 10 września 2026 r. doprecyzowała Pani opis zdarzenia przyszłego i wskazała, że:

1) Wnioskuje Pani o możliwość rozliczania się jako osoba samotnie wychowująca dziecko za lata 2026, 2027, 2028 oraz za kolejne lata, do czasu wydania prawomocnego wyroku sądu w sprawie rozwodu i opieki nad dzieckiem.

2) W okresie, którego dotyczy wniosek, będzie podlegała Pani na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu.

3) Pani mąż nigdy nie mieszkał z Panią na stałe w Polsce. Jego miejscem zamieszkania jest Izrael, gdzie posiada rezydencję podatkową i podlega opodatkowaniu w Izraelu.

Po zawarciu małżeństwa w 2025 roku mąż przebywał w Polsce jedynie czasowo, podczas krótkich wizyt. Od marca 2025 roku przebywał w Polsce około trzech razy, każdorazowo przez kilka dni. Ostatni pobyt, związany z Pani porodem, trwał od 27 maja 2026 r. do 22 lipca 2026 r.

4) Pozew o rozwód został złożony do sądu w dniu 30 lipca 2026 r. przez Pani pełnomocnika, BB.

5) Na dzień 11 września 2026 r. postępowanie rozwodowe nie zostało zakończone. W związku z tym nie zostało wydane prawomocne orzeczenie Sądu.

W pozwie rozwodowym wniesiono m.in. o powierzenie matce wykonywania władzy rodzicielskiej nad małoletnią córką oraz ograniczenie władzy rodzicielskiej ojca poprzez powierzenie matce bieżącej pieczy nad dzieckiem i prawa do samodzielnego podejmowania istotnych decyzji dotyczących dziecka.

6) W Pani małżeństwie nie została orzeczona separacja.

7) Według Pani wiedzy Pani partner nie został pozbawiony praw rodzicielskich ani nie odbywał kary pozbawienia wolności. Nie posiada Pani jednak wiedzy na temat jego sytuacji w tym zakresie w Izraelu.

8) W okresie, którego dotyczy wniosek Pani (matka) jak i Pani mąż (ojciec) posiadali względem małoletniej córki władzę rodzicielską.

9) Sąd nie orzekł o miejscu zamieszkania małoletniej córki. Córka urodziła się 30 czerwca 2026 r. i od urodzenia mieszka z Panią. Obecnie oczekuje Pani na rozstrzygnięcie Sądu w przedmiocie zabezpieczenia.

10) W okresie, którego dotyczy wniosek ustalone było na córkę świadczenie wychowawcze (tj. 800+), zgodnie z art. 5 ust. 2a ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, od 30 czerwca 2026 roku (data narodzin córki).

11) W okresach będących przedmiotem zapytania uzyskiwała Pani dochody ze stosunku pracy, a od 30 czerwca2026 r. przebywa Pani na urlopie macierzyńskim, a następnie od listopada 2026 r na urlopie rodzicielskim.

12) W okresie, którego dotyczy wniosek małoletnia córka, o której mowa we wniosku, na podstawie orzeczenia sądu nie została umieszczone w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych;

13) W okresie podatkowym będącym przedmiotem zapytania w stosunku do Pani, bądź w stosunku do Pani dziecka, nie miały zastosowanie przepisy:

a) art. 30c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (podatek liniowy),

c) ustawy z 24 sierpnia 2006 r. o podatku tonażowym lub

d) ustawy z 6 lipca 2016 r. o aktywizacji przemysłu okrętowego i przemysłów komplementarnych.

14) W okresie, którego dotyczy wniosek –Pani dziecko nie posiada/będzie posiadać:

a) orzeczenie o zakwalifikowaniu przez organy orzekające do jednego z trzech stopni niepełnosprawności, określonych w odrębnych przepisach, lub

b) decyzję przyznającą rentę z tytułu całkowitej lub częściowej niezdolności do pracy, rentę szkoleniową albo rentę socjalną, albo

c) orzeczenie o niepełnosprawności osoby, która nie ukończyła 16 roku życia, wydanego na podstawie odrębnych przepisów,

15) W okresie, którego dotyczy wniosek Pani dziecko nie otrzymywało zgodnie z odrębnymi przepisami, zasiłek (dodatek) pielęgnacyjny lub rentę socjalną; jeśli tak, to od kiedy oraz konkretnie, które z ww. świadczeń i na podstawie jakich przepisów.

16) W okresie, którego dotyczy wniosek, samotnie, bez udziału ojca dziecka, wykonywała Pani faktyczną władzę rodzicielską nad małoletnią córką. Sprawowała Pani nad nią faktyczną pieczę, zajmowałam się jej wychowaniem oraz zapewniała i zabezpieczała Pani jej potrzeby bytowe, rozwojowe, zdrowotne i emocjonalne. Nadal wykonuje Pani te obowiązki i zamierza je Pani wykonywać w przyszłości.

17) Ojciec dziecka na stałe mieszka w Izraelu. Po urodzeniu córki przebywał w Polsce przez około dwa tygodnie. W tym czasie jego kontakty z córką były sporadyczne i nie sprawował nad nią samodzielnej, faktycznej opieki. Nie uczestniczył w codziennym wychowaniu córki ani w zapewnianiu jej bieżących potrzeb bytowych, rozwojowych, zdrowotnych i emocjonalnych.

Ojciec dziecka nie przebywa w Polsce i nie planuje zamieszkać w Polsce ani sprawować nad córką codziennej opieki. W dalszym ciągu to Pani samodzielnie sprawuje faktyczną pieczę nad córką i zapewnia jej codzienną opiekę.

18) Nie jest Pani matką lub opiekunem prawnym innych dzieci (niż dziecko wskazane w treści wniosku) i względem nich wykonywała Pani w okresie, którego dotyczy wniosek władzę rodzicielską.

19) W zeznaniu podatkowym za okres którego dotyczy wniosek, ojciec dziecka o którym mowa we wniosku, nie rozliczy się jako osoba samotnie wychowująca dziecko – zgodnie z art. 6 ust. 4c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Pytanie

Czy można uznać Panią, jako rodzica samotnie wychowującego dziecko do zakończenia sprawy sądowej i wydania prawomocnego wyroku przez Sąd Okręgowy w (...)?

Pani stanowisko w sprawie

W Pani ocenie w przedstawionej sytuacji spełnia Pani warunki do uznania Pani za osobę samotnie wychowującą dziecko w rozumieniu przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Pomimo formalnego trwania małżeństwa faktycznie samotnie wychowuje Pani córkę i samodzielnie wykonuje Pani wszystkie obowiązki związane z jej codzienną opieką, wychowaniem i utrzymaniem. Mąż na stałe mieszka poza Polską, nie prowadzą Państwo wspólnego gospodarstwa domowego, nie mieszkają razem, a jego udział w życiu dziecka nie obejmuje codziennej opieki ani ponoszenia bieżących kosztów jego utrzymania.

W Pani ocenie dla oceny rzeczywistej sytuacji rodzinnej istotne powinny być przede wszystkim faktyczne okoliczności dotyczące sposobu wychowywania dziecka i wykonywania obowiązków rodzicielskich. W Pani przypadku wszystkie te obowiązki wykonuje Pani samodzielnie.

Ma Pani świadomość, że w chwili składania niniejszego wniosku Pani małżeństwo nie zostało jeszcze formalnie rozwiązane. Jednocześnie Pani sytuacja faktyczna znacząco różni się od sytuacji rodziny, w której małżonkowie wspólnie mieszkają, prowadzą gospodarstwo domowe i wspólnie wychowują dziecko.

Właśnie z uwagi na tę szczególną sytuację zwraca się Pani z prośbą o jednoznaczne rozstrzygnięcie, czy faktyczne samotne wychowywanie przez Panią dziecka, przy jednoczesnym braku wspólnego gospodarstwa domowego, braku wspólnego życia rodzinnego oraz braku faktycznego udziału ojca w codziennej opiece i utrzymaniu dziecka, pozwala Pani na skorzystanie z preferencyjnego sposobu opodatkowania osoby samotnie wychowującej dziecko, pomimo trwającego postępowania rozwodowego.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawił Pan we wniosku, jest nieprawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 592 ze zm.):

Opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.

W myśl art. 6 ust. 4c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Od dochodów jednego rodzica lub opiekuna prawnego, podlegającego obowiązkowi podatkowemu, o którym mowa w art. 3 ust. 1, będącego panną, kawalerem, wdową, wdowcem, rozwódką, rozwodnikiem, osobą, w stosunku do której orzeczono separację w rozumieniu odrębnych przepisów, lub osobą, której małżonek został pozbawiony praw rodzicielskich lub odbywa karę pozbawienia wolności, jeżeli ten rodzic lub opiekun w roku podatkowym samotnie wychowuje dzieci:

1) małoletnie,

2) pełnoletnie, które zgodnie z odrębnymi przepisami otrzymywały zasiłek (dodatek) pielęgnacyjny lub rentę socjalną,

3) pełnoletnie do ukończenia 25. roku życia, uczące się w szkołach, o których mowa w przepisach regulujących system oświatowy lub szkolnictwo wyższe, obowiązujących w Rzeczypospolitej Polskiej oraz w innym państwie

- podatek może być określony zgodnie z ust. 4d na wniosek wyrażony w rocznym zeznaniu podatkowym.

Stosownie do art. 6 ust. 4d wskazanej ww.:

W przypadku, o którym mowa w ust. 4c, podatek jest określany w podwójnej wysokości podatku obliczonego od połowy dochodów osoby samotnie wychowującej dzieci, z uwzględnieniem art. 7, przy czym do sumy tych dochodów nie wlicza się dochodów (przychodów) opodatkowanych w sposób zryczałtowany na zasadach określonych w niniejszej ustawie.

Według art. 6 ust. 4e cytowanej ustawy:

Przepisu ust. 4c pkt 3 nie stosuje się, jeżeli dziecko, o którym mowa w tym przepisie, uzyskało w roku podatkowym:

1) dochody, z wyjątkiem renty rodzinnej, podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27 lub art. 30b lub

2) przychody, o których mowa w art. 21 ust. 1 pkt 148 i 152

- w łącznej wysokości przekraczającej dwunastokrotność kwoty renty socjalnej określonej w ustawie z dnia 27 czerwca 2003 r. o rencie socjalnej (Dz. U. z 2022 r. poz. 240), w wysokości obowiązującej w grudniu roku podatkowego.

Stosownie do art. 6 ust. 4f ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Sposób opodatkowania, o którym mowa w ust. 4d, nie ma zastosowania do osoby, która wychowuje wspólnie z drugim rodzicem albo opiekunem prawnym co najmniej jedno dziecko, w tym również gdy dziecko jest pod opieką naprzemienną, w związku z którą obydwojgu rodzicom zostało ustalone świadczenie wychowawcze zgodnie z art. 5 ust. 2a ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2019 r. poz. 2407 oraz z 2021 r. poz. 1162, 1981 i 2270).

Art. 6 ust. 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, stanowi, że:

Sposób opodatkowania, o którym mowa w ust. 2 i 4d, nie ma zastosowania, w przypadku gdy chociażby jeden z małżonków, osoba samotnie wychowująca dziecko lub jej dziecko:

1) stosuje przepisy:

a) art. 30c lub

b) ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym, z wyjątkiem art. 6 ust. 1a tej ustawy

- w zakresie osiągniętych w roku podatkowym przychodów, poniesionych kosztów uzyskania przychodów, zobowiązania lub uprawnienia do zwiększania lub pomniejszenia podstawy opodatkowania albo przychodów, zobowiązania lub uprawnienia do dokonywania innych doliczeń lub odliczeń;

2) podlega opodatkowaniu na zasadach wynikających z ustawy z dnia 24 sierpnia 2006 r. o podatku tonażowym lub ustawy z dnia 6 lipca 2016 r. o aktywizacji przemysłu okrętowego i przemysłów komplementarnych.

Należy podkreślić, że wszelkie ulgi i zwolnienia podatkowe są odstępstwem od zasady powszechności opodatkowania, wynikającej z art. 84 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78 poz. 483 ze zm.), stanowiącego, że:

Każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków, określonych w ustawie.

Oznacza to, że wszelkie odstępstwa od tej zasady, muszą bezwzględnie wynikać z przepisów prawa i być interpretowane ściśle z jego literą. Co więcej, zgodnie z konstrukcją i systematyką ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, wszelkie ulgi i zwolnienia podatkowe stanowią wyjątek od generalnej zasady powszechności opodatkowania wyrażonej w powołanym wyżej art. 9 ust. 1 ww. ustawy.

Stąd też, korzystanie z każdej preferencji podatkowej, w tym ulgi przewidzianej w art. 6 ust. 4c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, uzależnione jest od spełnienia wszystkich przesłanek wymaganych do jej zastosowania.

Z powyższego wynika, że ustawodawca uzależnił prawo do skorzystania z preferencyjnych zasad obliczania podatku dochodowego dla osób samotnie wychowujących małoletnie dzieci od spełnienia łącznie następujących warunków:

posiadania przez rodzica lub opiekuna prawnego statusu osoby samotnie wychowującej dziecko (dzieci);
wychowywania przez rodzica lub opiekuna prawnego samotnie w roku podatkowym dziecka (dzieci);
nieuzyskiwania przez rodzica lub opiekuna prawnego i dziecko (dzieci) przychodów/dochodów, do których zastosowanie mają przepisy art. 30c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym, z wyjątkiem najmu prywatnego – w zakresie osiągniętych w roku podatkowym przychodów, poniesionych kosztów uzyskania przychodów, zobowiązania lub uprawnienia do zwiększania lub pomniejszenia podstawy opodatkowania albo przychodów, zobowiązania lub uprawnienia do dokonywania innych doliczeń lub odliczeń;
niepodlegania przez rodzica lub opiekuna prawnego i dziecko (dzieci) opodatkowaniu na zasadach wynikających z ustawy z dnia 24 sierpnia 2006 r. o podatku tonażowym lub ustawy z dnia 6 lipca 2016 r. o aktywizacji przemysłu okrętowego i przemysłów komplementarnych.

Przystępując do oceny możliwości skorzystania przez Panią z preferencyjnego rozliczenia podatku dochodowego od osób fizycznych w sposób przewidziany dla osób samotnie wychowujących dzieci, należy wyjaśnić, że każda preferencja podatkowa stanowi wyjątek od zasady równości i powszechności opodatkowania. Stąd też, korzystanie z każdej preferencji podatkowej, w tym ulgi przewidzianej w art. 6 ust. 4c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, uzależnione jest od spełnienia wszystkich przesłanek wymaganych do jej zastosowania.

Z przywołanego wyżej przepisu art. 6 ust. 4c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych jednoznacznie wynika, że stanowi on odstępstwo od generalnej zasady indywidualnego opodatkowania. Możliwość jego zastosowania obwarowana jest szeregiem warunków wyraźnie wskazanych w tej ustawie, które należy interpretować ściśle, co oznacza, że nie można dokonywać wykładni rozszerzającej ani też zawężającej. W konsekwencji, podatnikowi przysługuje prawo do jego zastosowania, jeśli spełni warunki określone we wskazanych wyżej przepisach, a w szczególności, jeśli spełnia wymogi definicji osoby samotnie wychowującej dziecko, a także jeśli w trakcie roku podatkowego faktycznie samotnie, tj. bez wsparcia drugiego z rodziców, wychowywał dziecko/dzieci.

Wskazuję jednak, że przepis art. 6 ust. 4c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych nie może być odczytywany w ten sposób, że każda osoba mająca dzieci i znajdująca się w stanie wolnym, określonym w tym przepisie, jest osobą samotnie wychowującą dziecko.

Zauważyć jednak należy, że do skorzystania z tej preferencji, niewystarczające jest samotne troszczenie się o byt materialny i rozwój emocjonalny dziecka/dzieci bez udziału innej osoby, tj. w szczególności ojca lub matki dziecka/dzieci – równie istotne jest legitymowanie się określonym stanem cywilnym. Przepis art. 6 ust. 4c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wymienia enumeratywnie osoby, którym przysługuje status osób samotnie wychowujących dzieci, odwołując się zarówno do statusu cywilnoprawnego osoby wychowującej dzieci (panna, kawaler, wdowa, wdowiec, rozwódka, rozwodnik, osoba, w stosunku do której orzeczono separację w rozumieniu odrębnych przepisów, lub osoba, której małżonek został pozbawiony praw rodzicielskich lub odbywa karę pozbawienia wolności), jak również do tego, że osoba ta musi faktycznie wychowywać dzieci samotnie, tj. bez wsparcia drugiego z rodziców.

Przy czym, status osoby rozwiedzionej nabywa się dopiero poprzez prawomocne orzeczenie sądu o rozwiązaniu małżeństwa.

Natomiast za osobę samotnie wychowującą dzieci ustawodawca uznał również osobę pozostającą w związku małżeńskim pod warunkiem, że drugi małżonek został pozbawiony praw rodzicielskich lub odbywa karę pozbawienia wolności.

Jak wynika z art. 93 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 236):

§ 1. Władza rodzicielska przysługuje obojgu rodzicom.

§ 2. Jeżeli wymaga tego dobro dziecka, sąd w wyroku ustalającym pochodzenie dziecka może orzec o zawieszeniu, ograniczeniu lub pozbawieniu władzy rodzicielskiej jednego lub obojga rodziców. Przepisy art. 107 i art. 109-111 stosuje się odpowiednio.

Jak stanowi art. 94 § 1 ww. ustawy:

Jeżeli jedno z rodziców nie żyje albo nie ma pełnej zdolności do czynności prawnych, władza rodzicielska przysługuje drugiemu z rodziców. To samo dotyczy wypadku, gdy jedno z rodziców zostało pozbawione władzy rodzicielskiej albo gdy jego władza rodzicielska uległa zawieszeniu.

W myśl art. 107 § 1 i § 2 ww. ustawy:

§ 1. Jeżeli władza rodzicielska przysługuje obojgu rodzicom żyjącym w rozłączeniu, sąd opiekuńczy może ze względu na dobro dziecka określić sposób jej wykonywania i utrzymywania kontaktów z dzieckiem. Sąd pozostawia władzę rodzicielską obojgu rodzicom, jeżeli przedstawili zgodne z dobrem dziecka pisemne porozumienie o sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem. Rodzeństwo powinno wychowywać się wspólnie, chyba że dobro dziecka wymaga innego rozstrzygnięcia.

§ 2. W braku porozumienia, o którym mowa w § 1, sąd, uwzględniając prawo dziecka do wychowania przez oboje rodziców, rozstrzyga o sposobie wspólnego wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem. Sąd może powierzyć wykonywanie władzy rodzicielskiej jednemu z rodziców, ograniczając władzę rodzicielską drugiego do określonych obowiązków i uprawnień w stosunku do osoby dziecka, jeżeli dobro dziecka za tym przemawia.

Zgodnie z art. 111 ww. ustawy:

§ 1. Jeżeli władza rodzicielska nie może być wykonywana z powodu trwałej przeszkody albo jeżeli rodzice nadużywają władzy rodzicielskiej lub w sposób rażący zaniedbują swe obowiązki względem dziecka, sąd opiekuńczy pozbawi rodziców władzy rodzicielskiej. Pozbawienie władzy rodzicielskiej może być orzeczone także w stosunku do jednego z rodziców.

§ 1a. Sąd może pozbawić rodziców władzy rodzicielskiej, jeżeli mimo udzielonej pomocy nie ustały przyczyny zastosowania art. 109 § 2 pkt 5, a w szczególności gdy rodzice trwale nie interesują się dzieckiem.

§ 2. W razie ustania przyczyny, która była podstawą pozbawienia władzy rodzicielskiej, sąd opiekuńczy może władzę rodzicielską przywrócić.

Osobami samotnie wychowującymi dzieci mogą być również osoby, wobec których orzeczono separację. Przy czym, nabycie statusu osoby samotnie wychowującej dziecko w takim przypadku wymaga prawomocnego orzeczenia sądu o separacji małżonków.

Zgodnie bowiem z treścią art. 61¹ ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy:

§ 1. Jeżeli między małżonkami nastąpił zupełny rozkład pożycia, każdy z małżonków może żądać, ażeby sąd orzekł separację.

§ 2. Jednakże mimo zupełnego rozkładu pożycia orzeczenie separacji nie jest dopuszczalne, jeżeli wskutek niej miałoby ucierpieć dobro wspólnych małoletnich dzieci małżonków albo jeżeli z innych względów orzeczenie separacji byłoby sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.

§ 3. Jeżeli małżonkowie nie mają wspólnych małoletnich dzieci, sąd może orzec separację na podstawie zgodnego żądania małżonków.

W myśl art. 61² ww. ustawy:

§ 1. Jeżeli jeden z małżonków żąda orzeczenia separacji, a drugi orzeczenia rozwodu i żądanie to jest uzasadnione, sąd orzeka rozwód.

§ 2. Jeżeli jednak orzeczenie rozwodu nie jest dopuszczalne, a żądanie orzeczenia separacji jest uzasadnione, sąd orzeka separację.

Stosownie do art. 61³ ww. ustawy:

§ 1. Przy orzekaniu separacji stosuje się przepisy art. 57 i art. 58.

§ 2. Orzekając separację na podstawie zgodnego żądania małżonków, sąd nie orzeka o winie rozkładu pożycia. W tym wypadku następują skutki takie, jak gdyby żaden z małżonków nie ponosił winy.

Jak stanowi art. 61⁴ § 1 ww. ustawy:

Orzeczenie separacji ma skutki takie jak rozwiązanie małżeństwa przez rozwód, chyba że ustawa stanowi inaczej.

Prawo do omawianej preferencji podatkowej będzie zatem przysługiwało jedynie temu z rodziców, który będąc osobą stanu wolnego (za wyjątkiem ściśle w ustawie określonym) faktycznie w roku podatkowym samotnie dziecko wychowuje, czyli sprawuje nad nim samodzielnie ciągłą opiekę, bez udziału drugiego rodzica w procesie wychowawczym. W konsekwencji, aby skorzystać z preferencyjnego opodatkowania swoich dochodów na zasadach przewidzianych w art. 6 ust. 4c, należy mieć ściśle określony stan cywilny oraz wychowywać samotnie dziecko (dzieci).

Ustawodawca w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych nie zawarł definicji pojęcia „wychowywać”, należy odwołać się zatem do jego definicji słownikowych.

Zgodnie z internetowym Słownikiem Języka Polskiego PWN „wychować – wychowywać” to: (1) «zapewnić dziecku opiekę i doprowadzić je do samodzielności», (2) «przygotować kogoś do pracy w jakiejś dziedzinie».

Zatem, „wychowywać” w słownikowym rozumieniu oznacza: zapewniając byt doprowadzić do osiągnięcia pełnego rozwoju psychicznego i fizycznego. Wychowywanie polega na stałym troszczeniu się o byt materialny dziecka oraz o jego rozwój emocjonalny. Wychowanie dziecka można określić jako kształtowanie osobowości dziecka poprzez kształtowanie jego samodzielności, obowiązkowości, rozwijanie predyspozycji intelektualnych i umiejętności praktycznych, kształtowanie światopoglądu, systemu wartości oraz postaw emocjonalnych.

Natomiast, „samotny” to: (1) «żyjący sam, bez rodziny, przyjaciół», (2) «znajdujący się w określonej sytuacji, w określonym czasie zupełnie sam», (3) «spędzany, odbywany w pojedynkę, bez towarzystwa», (4) «znajdujący się na odludziu».

W konsekwencji, korzystanie z każdej preferencji podatkowej, w tym przewidzianej w art. 6 ust. 4c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, uzależnione jest od spełnienia wszystkich przesłanek wymaganych do jej zastosowania.

Jednocześnie przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych nie uzależniają prawa podatnika do preferencyjnego opodatkowania jego dochodów od tego, czy przez cały rok był osobą samotnie wychowującą dziecko. Wystarczające jest zatem, aby taki stan zaistniał w ciągu roku.

Powyższe stanowisko potwierdza prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 25 lipca 2024 r., sygn. akt I SA/Kr 289/24, w którym Sąd stwierdził, że:

Z powołanych uregulowań prawnych jednoznacznie wynikają przesłanki podmiotowe warunkujące skorzystanie z preferencji podatkowej dla osób samotnie wychowujących dzieci. Nie może budzić wątpliwości, że skorzystać z rzeczonej ulgi mogą jedynie osoby tam enumeratywnie wymienione, tj. samotnie wychowująca dzieci osoba będąca panną, kawalerem, wdową, wdowcem, rozwódką, rozwodnikiem, osobą, w stosunku do której orzeczono separację w rozumieniu odrębnych przepisów, lub osobą, której małżonek został pozbawiony praw rodzicielskich lub odbywa karę pozbawienia wolności, jeżeli ten rodzic lub opiekun w roku podatkowym samotnie wychowuje dzieci.

Wobec powyższego słuszne jest stanowisko organu, że skoro omawiana preferencja uzależniona jest również od stanu cywilnego rodzica, starającego się o status osoby samotnie wychowującej dziecko (dzieci), to wnioskująca nie może niej skorzystać, gdyż w latach 2021-2023 była mężatką. Samo złożenie pozwu o rozwód nie jest wystarczające dla uznania danej osoby za samotnie wychowującą dziecko, ponieważ status osoby rozwiedzionej nabywa się dopiero poprzez prawomocne orzeczenie o rozwiązaniu małżeństwa. Zatem nie będąc w okresie od 2021-2023 roku panną, wdową, rozwódką, ani osobą, w stosunku do której orzeczono separację w rozumieniu odrębnych przepisów, ani też osobą pozostającą w związku małżeńskim, której małżonek został pozbawiony praw rodzicielskich lub odbywa karę pozbawienia wolności – nie można wnioskodawczyni przypisać statusu „osoby samotnie wychowującej dzieci”. Wskazywana przez skarżącą okoliczność pozostawania w faktycznej separacji z mężem nie może wpływać na dokonaną przez organ ocenę. Separacja prawna i separacja faktyczna to dwa różne pojęcia. Pierwsze z nich odnosi się do faktu drugie do prawa. Separacja faktyczna nie ma znaczenia prawnego w tym sensie, że nie powoduje, iż małżonkowie w świetle przepisów kodeksu rodzinnego i opiekuńczego pozostają w separacji o której mowa w Dziale V Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Separacja faktyczna, rozumiana jako zupełny rozkład pożycia małżonków, może stanowić podstawę do żądania orzeczenia separacji przez sąd (art. 611 § 1k.r. i op.). Oceny tej nie zmienia także zaangażowanie jedynie skarżącej w proces wychowawczy córek.

W prawomocnym wyroku z 8 grudnia 2021 r., sygn. akt III SA/Wa 1180/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w odniesieniu do art. 6 ust. 4 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych stwierdził, że:

W ocenie sądu, organ interpretacyjny prawidłowo wskazał, że powołany przepis wymienia enumeratywnie osoby, którym przysługuje status osoby samotnie wychowującej dzieci. Zgodzić się też należy z Dyrektorem KIS, że przepis odwołuje się do statusu cywilnoprawnego takich osób, jak i faktu samotnego wychowywania dzieci/dziecka.

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 2 grudnia 2021 roku w sprawie sygn. akt II FSK 775/19 wyjaśnił, że ustawodawca zaliczył (ze względu na stan cywilny) do kręgu osób samotnie wychowujących dzieci dwa rodzaje podmiotów: (1) osobę, która nie pozostaje w związku małżeńskim (będącą panną, kawalerem, wdową, wdowcem, rozwódką, rozwodnikiem albo osobą, w stosunku do której orzeczono separację); lub (2) osobę pozostającą w związku małżeńskim, jeżeli jej małżonek został pozbawiony praw rodzicielskich lub odbywa karę pozbawienia wolności. Jednakże obie kategorie podmiotów, aby mogły skorzystać z preferencyjnego opodatkowania swoich dochodów, muszą spełnić warunek samotnego wychowywania dziecka w roku podatkowym (…).

(…) Jednakże sama ta okoliczność – faktycznego samotnego wychowywania dziecka - nie jest wystarczająca dla rozliczenia w sposób przewidziany dla osoby samotnie wychowującej dziecko, na podstawie art. 6 ust. 4 ustawy o PIT.

Z treści powołanego przepisu art. 6 ust. 4 ustawy o PIT, wynika, że obok faktycznego samotnego wychowywania dziecka, skarżący winien spełniać jeszcze jedno kryterium odnoszące się do stanu cywilnego. Mianowicie w roku podatkowym 2020, skarżący powinien mieć status osoby nie pozostającej w związku małżeńskim, bądź osoby pozostającej w związku małżeńskim, ale równocześnie w takiej sytuacji, że małżonek został pozbawiony prawa rodzicielskich lub odbywa karę pozbawienia wolności (…).

(…) Wskazać należy, że pozbawienie władzy rodzicielskiej i ograniczenie władzy rodzicielskiej są dwoma odrębnymi instytucjami, które przewiduje kodeks rodzinny i opiekuńczy. Uregulowane odpowiednio w art. 111 i art. 107 instrumenty ingerencji we władzę rodzicielską, są przewidziane do stosowania przy zaistnieniu różnych przesłanek, powodują także odmienne skutki. Wbrew stanowisku skarżącego, nie ma podstaw do stosowania analogii legis pomiędzy osobą całkowicie pozbawioną władzy rodzicielskiej będącą w związku małżeńskim, a osobą, która ma ograniczoną władzę rodzicielską „niemal do zera” – jak się wyraził skarżący. O ile można zgodzić się ze skarżącym, że tak silne ograniczenie władzy rodzicielskiej w praktyce równa się jej pozbawieniu, o tyle nie można uznać, że uprawnia do skorzystania przez skarżącego ze sposobu opodatkowania przewidzianego w art. 6 ust. 4 ustawy o PIT.

Przenosząc powyższe na grunt rozpatrywanej sprawy należy stwierdzić, że jest Pani w związku małżeńskim, i nie można Pani uznać za „osobę samotnie wychowującą dziecko” w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, a więc nie przysługuje Pani prawo do preferencyjnego rozliczenia jako osoba samotnie wychowująca dzieci. Preferencja ta uzależniona jest bowiem – jak już wcześniej wyjaśniono – również od stanu cywilnego rodzica, starającego się o status osoby samotnie wychowującej dziecko.

Jak wynika z wniosku i jego uzupełnienia, jest Pani w związku małżeńskim, tj. nie posiada Pani prawomocnego wyroku sądu orzekającego separację. W okresie, którego dotyczy wniosek, Pani małżonek nie został pozbawiony praw rodzicielskich ani według Pani wiedzy nie odbywał kary pozbawienia wolności.

W przedmiotowej sprawie nie można uznać Pani za „osobę samotnie wychowującą dzieci” w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, a więc nie przysługuje Pani prawo do preferencyjnego rozliczenia jako osoba samotnie wychowująca dzieci. Preferencja ta uzależniona jest bowiem – jak już wcześniej wyjaśniono – również od stanu cywilnego rodzica, starającego się o status osoby samotnie wychowującej dziecko (dzieci). W tym miejscu należy wskazać, że jest Pani mężatką (rozwód jest w toku), nie została orzeczona przez sąd między Panią i Pani mężem separacja, a Pani mąż nie został pozbawiony przez sąd praw rodzicielskich w stosunku do dziecka i nie odbywa kary pozbawienia wolności.

Podkreślić należy, że samo złożenie pozwu o rozwód nie pozwala na uznanie danej osoby za samotnie wychowującą dziecko, ponieważ status osoby rozwiedzionej nabywa się dopiero poprzez prawomocne orzeczenie o rozwiązaniu małżeństwa. Również separacja faktyczna (zerwanie więzi między stronami bez ingerencji sądu), która nie pociąga za sobą skutków prawnych, nie pozwala na uznanie danej osoby za samotnie wychowującą dziecko, ponieważ to wyłącznie do separacji orzekanej przez sąd odnosi się przepis art. 6 ust. 4c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wymieniając w kategorii osób uprawnionych do skorzystania z preferencyjnego rozliczenia jako osoba samotnie wychowująca dziecko osobę, w stosunku do której orzeczono separację w rozumieniu odrębnych przepisów.

Fakt, że samotnie (tj. bez udziału ojca dziecka) wykonywała Pani władzę rodzicielską w stosunku do małoletniego dziecka, tj. wykonywała faktyczną władzę rodzicielską nad małoletnią córką, sprawowała Pani nad nią faktyczną pieczę, zajmowała się jej wychowaniem oraz zapewniała i zabezpieczała Pani jej potrzeby bytowe, rozwojowe, zdrowotne i emocjonalne, nadal wykonuje Pani te obowiązki i zamierza je wykonywać w przyszłości, nie pozwala na uznanie Pani za osobę samotnie wychowującą dzieci, o której mowa w art. 6 ust. 4c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Nie należy Pani do jednej z kategorii osób wymienionych w zamkniętym katalogu ustanowionym przez ustawodawcę, w przywołanym wyżej art. 6 ust. 4c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

W związku z powyższym, nie można Pani przypisać statusu „osoby samotnie wychowującej dzieci”, ponieważ nie należy Pani do jednej z kategorii osób wymienionych w zamkniętym katalogu ustanowionym przez ustawodawcę w przywołanym wyżej przepisie art. 6 ust. 4c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Mając na uwadze powyższe oraz nie kwestionując Pani zaangażowania w proces wychowawczy dziecka okoliczność, że jest Pani mężatką (nie zapadł/zapadnie prawomocny wyrok), nie została orzeczona przez sąd między Panią i Pani mężem separacja, a Pani mąż nie został pozbawiony przez sąd praw rodzicielskich w stosunku do dziecka i nie odbywa kary pozbawienia wolności, wyklucza możliwość uznania, że przysługuje Pani prawo do skorzystania z preferencyjnego rozliczenia jako osoba samotnie wychowująca dziecko. W konsekwencji, z tego względu nie spełniła Pani warunków określonych w art. 6 ust. 4c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Wobec powyższego nie przysługuje Pani prawo do skorzystania z preferencyjnego rozliczenia jako osoba samotnie wychowująca dziecko w okresie będącym przedmiotem zapytania, w sytuacji gdy nadal formalnie będzie Pani mężatką.

Zatem Pani stanowisko należy uznać za nieprawidłowe.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego przedstawionego przez Panią we wniosku oraz stanu prawnego obowiązującego w dniu wydania interpretacji.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli: Pani sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego i zastosuje się Pani do interpretacji.
Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:

1) z zastosowaniem art. 119a;

2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;

3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.

Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Ma Pani prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w (…). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.

Interpretation content