Nieodpłatne przekazanie czworgu dzieciom zespołu składników…

0114-KDIP1-1.4012.659.2026.1.AWY - Nieodpłatne przekazanie czworgu dzieciom zespołu składników materialnych i niematerialnych, w celu prowadzenia przez nie jednego gospodarstwa rolnego, nie będzie stanowiło transakcji zbycia zorganizowanej części przedsiębiorstwa wyłączonej z opodatkowania podatkiem VAT na podstawie art. 6 pkt 1 ustawy.

Interpretacja indywidualna - stanowisko nieprawidłowe

Szanowny Panie,

stwierdzam, że Pana stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego zdarzenia przyszłego w podatku od towarów i usług jest nieprawidłowe.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

22 września 2026 r. wpłynął Pana wniosek z 16 września 2026 r. o wydanie interpretacji indywidualnej, który dotyczy ustalenia, czy nieodpłatne przekazanie czworgu dzieciom zespołu składników materialnych i niematerialnych, w celu prowadzenia przez nie jednego gospodarstwa rolnego, będzie stanowiło transakcję zbycia zorganizowanej części przedsiębiorstwa wyłączoną z opodatkowania podatkiem VAT na podstawie art. 6 pkt 1 ustawy.

Treść wniosku jest następująca:

Opis zdarzenia przyszłego

Wnioskodawca prowadzi wraz z żoną gospodarstwo rolne objęte małżeńską wspólnością majątkową, w ramach którego prowadzona jest działalność w zakresie działów specjalnych produkcji rolnej, obejmująca chów i hodowlę drobiu. Prowadzona działalność obejmuje zarówno produkcję jaj wylęgowych, produkcję kurczaków rzeźnych - brojlerów, jak również odchów kur niosek. Wnioskodawca jest czynnym podatnikiem VAT.

Gospodarstwo obejmuje sześć budynków inwentarskich oznaczonych jako K1-K6. Poszczególne budynki są przeznaczone do realizacji określonych rodzajów produkcji. Budynki K1, K2, K3 i K4 są wykorzystywane do chowu kur niosek i produkcji jaj wylęgowych. Każdy z tych budynków wyposażony jest w automatyczne gniazda służące do zbioru jaj. Budynek K5 jest wykorzystywany do produkcji kurczaków rzeźnych - brojlerów, natomiast budynek K6 przeznaczony jest do odchowu kur niosek.

W ramach gospodarstwa prowadzona jest produkcja drobiarska obejmująca kilka powiązanych etapów i rodzajów produkcji. Produkcja jaj wylęgowych jest skoncentrowana w budynkach K1-K4, w których utrzymywane są stada kur niosek znajdujących się w okresie nieśności. Budynek K5 wykorzystywany jest do produkcji kurczaków rzeźnych - brojlerów, natomiast K6 służy obecnie do odchowu młodych kur niosek, które następnie mogą być wykorzystywane w produkcji prowadzonej w K1-K4. Poszczególne budynki wraz z ich wyposażeniem są dostosowane do wykonywania przypisanych im funkcji produkcyjnych.

Budynki K1-K6 są ujęte w prowadzonej dla gospodarstwa ewidencji środków trwałych. W ewidencji tej znajdują się również inne składniki majątku wykorzystywane w działalności, w tym m.in. ładowarka teleskopowa oraz agregat prądotwórczy. Poszczególne budynki stanowią składniki majątku o znacznej wartości i są wykorzystywane bezpośrednio w prowadzonej produkcji drobiarskiej. W budynkach K1-K4 znajdują się stada kur wykorzystywanych do produkcji jaj wylęgowych. W K1 oraz K4 znajdują się stada po 10.000 sztuk kur będących w trakcie nieśności, w wieku około 35 tygodni, natomiast w K2 i K3 stada po 10.000 sztuk kur w wieku około 57 tygodni. W budynku K6 znajdują się dodatkowo dwa stada kur niosek w trakcie odchowu, po 10.000 sztuk każde.

Z działalnością gospodarstwa związane są również umowy zawarte z podmiotami zewnętrznymi. Obejmują one w szczególności umowę dotyczącą sprzedaży jaj wylęgowych, umowę dotyczącą produkcji brojlerów, obsługę weterynaryjną, utylizację padłych kur, wywóz nieczystości płynnych i odpadów komunalnych, dostawy energii elektrycznej i wody, umowy kredytowe oraz leasing instalacji fotowoltaicznej.

Organizacja infrastruktury technicznej częściowo odpowiada podziałowi funkcjonalnemu gospodarstwa. Wywóz nieczystości płynnych jest rozdzielony pomiędzy budynki K1-K4 oraz K5-K6. Energia elektryczna rozliczana jest przy wykorzystaniu trzech liczników: jednego dla K1, jednego wspólnego dla K2 i K3 oraz jednego wspólnego dla K4, K5 i K6. Jednocześnie niektóre elementy infrastruktury służą większej części gospodarstwa - umowa na dostawę wody obejmuje wszystkie budynki K1-K6, na terenie gospodarstwa znajduje się jedna studnia głębinowa, basen przeciwpożarowy służy budynkom K4-K6, natomiast hydranty znajdują się przy K1-K3.

Wnioskodawca planuje przeprowadzenie reorganizacji gospodarstwa, której podstawowym celem jest zapewnienie kontynuacji prowadzonej dotychczas działalności przez jego dzieci oraz stopniowe przekazanie im części gospodarstwa związanej z produkcją jaj wylęgowych, skoncentrowanej obecnie w budynkach K1-K4. Po dokonaniu reorganizacji dzieci będą kontynuowały tę produkcję, a dodatkowo w ramach przejętej części gospodarstwa będą prowadziły odchów kur niosek, który obecnie realizowany jest w K6. Reorganizacja ma również uzasadnienie biznesowe, ponieważ prowadzić będzie do wyraźnego rozdzielenia działalności związanej z kurami nioskami od produkcji kurczaków rzeźnych - brojlerów.

W ramach planowanej reorganizacji, czworgu pełnoletnim dzieciom przekazana zostanie część gospodarstwa obejmująca budynki K1, K2, K3 i K4 wraz z działkami gruntu, na których są one posadowione, oraz składnikami wykorzystywanymi w działalności prowadzonej w tej części gospodarstwa. Wraz z wymienionymi budynkami i gruntami planowane jest przekazanie m.in.:

agregatu prądotwórczego nabytego w 2019 r. oraz drugiego agregatu o wartości około 40.000 zł,
ładowarki teleskopowej,
myjki ciśnieniowej,
kredytów zaciągniętych w Banku Spółdzielczym,
składników związanych z instalacją fotowoltaiczną będącą przedmiotem leasingu,
stada kur związane z produkcją realizowaną w K1-K4.

Przedmiotem planowanej reorganizacji nie są zatem wyłącznie budynki inwentarskie oraz pojedyncze składniki majątku. Przekazanie obejmie zespół składników wykorzystywanych obecnie wspólnie do prowadzenia działalności w zakresie produkcji jaj wylęgowych w budynkach K1-K4. W szczególności wraz z budynkami i gruntami przekazane zostaną ich wyposażenie, stada kur znajdujące się w K1-K4 oraz pozostałe składniki majątkowe związane z funkcjonowaniem tej części gospodarstwa. Po reorganizacji produkcja jaj wylęgowych będzie kontynuowana przez dzieci, natomiast etap odchowu kolejnych stad kur niosek, realizowany obecnie w K6, zostanie zorganizowany przez dzieci w ramach K1-K4.

Po dokonaniu planowanego przekazania czworo dzieci będzie wspólnie prowadziło przejętą część gospodarstwa, wykorzystując łącznie budynki K1-K4 oraz pozostałe przekazane składniki. Poszczególne budynki i składniki majątku nie będą dzielone pomiędzy dzieci w celu prowadzenia przez każde z nich odrębnej działalności. Cały przekazany zespół będzie wykorzystywany wspólnie do prowadzenia jednego gospodarstwa i realizacji tego samego rodzaju działalności. Wszystkie dzieci będą uczestniczyły w prowadzeniu gospodarstwa, a związane z nim przychody i koszty będą przypadały współwłaścicielom w równych częściach.

Dla celów podatku od towarów i usług zgłoszenia rejestracyjnego VAT-R dokona jedno z dzieci. Osoba ta będzie rozliczała VAT z tytułu całej wspólnie prowadzonej działalności rolniczej - będą na nią wystawiane faktury dokumentujące nabycie towarów i usług związanych ze wspólnie prowadzonym gospodarstwem, a także osoba ta będzie wystawiała faktury dokumentujące sprzedaż produktów rolnych wytwarzanych w ramach tego gospodarstwa.

Zamiarem dzieci jest kontynuowanie przy wykorzystaniu przejmowanych składników działalności w zakresie produkcji jaj wylęgowych prowadzonej obecnie w K1-K4. W chwili przekazania w budynkach tych znajdować się będą stada kur wykorzystywane w bieżącej produkcji jaj wylęgowych, co umożliwi dalsze prowadzenie tej produkcji przy wykorzystaniu przejętego zespołu składników.

Jednocześnie po reorganizacji dzieci będą prowadziły w ramach K1-K4 również odchów kolejnych stad kur niosek. Etap ten jest obecnie realizowany w budynku K6, który nie będzie przedmiotem przekazania. Po reorganizacji K6 wraz z K5 pozostanie w gospodarstwie Wnioskodawcy i jego małżonki, a oba te budynki będą wykorzystywane do produkcji kurczaków rzeźnych - brojlerów.

Dzieci nie będą zatem korzystały z K6 na potrzeby prowadzonej przez siebie działalności. Przejęte budynki K1-K4 wraz z pozostałymi składnikami będą przez nie wspólnie wykorzystywane do prowadzenia działalności związanej z kurami nioskami, obejmującej produkcję jaj wylęgowych oraz - po reorganizacji - również odchów kolejnych stad. Dzieci nie zamierzają likwidować przejmowanej działalności ani przeznaczać otrzymanych składników do celów niezwiązanych z produkcją drobiarską.

Pytanie

Czy opisany w zdarzeniu przyszłym zespół składników materialnych i niematerialnych, obejmujący budynki K1-K4 wraz z przypisanymi do nich składnikami materialnymi i niematerialnymi, który zostanie nieodpłatnie przekazany czworgu dzieciom w celu wspólnego prowadzenia przez nie jednego gospodarstwa rolnego, stanowi zorganizowaną część przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 2 pkt 27e ustawy o VAT, a w konsekwencji jego przekazanie będzie stanowiło transakcję zbycia zorganizowanej części przedsiębiorstwa, do której na podstawie art. 6 pkt 1 ustawy o VAT nie stosuje się przepisów tej ustawy?

Pana stanowisko w sprawie

W ocenie Wnioskodawcy, opisany w zdarzeniu przyszłym zespół składników materialnych i niematerialnych, obejmujący budynki K1-K4 wraz z przypisanymi do nich składnikami materialnymi i niematerialnymi, który zostanie nieodpłatnie przekazany czworgu dzieciom w celu wspólnego prowadzenia przez nie jednego gospodarstwa rolnego, stanowi zorganizowaną część przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 2 pkt 27e ustawy o VAT, a w konsekwencji jego przekazanie będzie stanowiło transakcję zbycia zorganizowanej części przedsiębiorstwa, do której na podstawie art. 6 pkt 1 ustawy o VAT nie stosuje się przepisów tej ustawy.

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT, opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.

Natomiast jak stanowi art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel.

Zgodnie z art. 6 pkt 1 ustawy o VAT, przepisów ustawy nie stosuje się do transakcji zbycia przedsiębiorstwa lub zorganizowanej części przedsiębiorstwa. Pojęcie „zbycia” należy w tym przypadku rozumieć szeroko, jako obejmujące czynności prowadzące do przeniesienia prawa do rozporządzania określonym zespołem składników jak właściciel. W konsekwencji wyłączenie przewidziane w art. 6 pkt 1 ustawy o VAT może mieć zastosowanie również do nieodpłatnego przekazania składników majątkowych w drodze darowizny.

Stosownie do art. 2 pkt 27e ustawy o VAT przez zorganizowaną część przedsiębiorstwa należy rozumieć organizacyjnie i finansowo wyodrębniony w istniejącym przedsiębiorstwie zespół składników materialnych i niematerialnych, w tym zobowiązania, przeznaczony do realizacji określonych zadań gospodarczych, który zarazem mógłby stanowić niezależne przedsiębiorstwo samodzielnie realizujące te zadania.

Z przytoczonej definicji wynika, że dla uznania określonej części przedsiębiorstwa za ZCP konieczne jest łączne wystąpienie kilku elementów. Po pierwsze, przedmiotem transakcji powinien być zespół składników materialnych i niematerialnych, a nie zbiór niepowiązanych ze sobą aktywów. Po drugie, zespół ten powinien być wyodrębniony w istniejącym przedsiębiorstwie pod względem organizacyjnym i finansowym. Po trzecie, powinien być przeznaczony do realizacji konkretnych zadań gospodarczych i pozostawać wyodrębniony funkcjonalnie. Wreszcie, całokształt przekazywanych składników powinien posiadać potencjalną zdolność do prowadzenia samodzielnej działalności gospodarczej.

W analizowanym zdarzeniu przyszłym warunki te należy uznać za spełnione. Przedmiotem planowanego przekazania nie będą pojedyncze budynki inwentarskie ani przypadkowo wybrane składniki majątku gospodarstwa. Przedmiotem transakcji będzie funkcjonujący już obecnie zespół składników skoncentrowany wokół działalności w zakresie produkcji jaj wylęgowych prowadzonej w K1-K4.

Działalność gospodarstwa jest obecnie zorganizowana w taki sposób, że budynki K1-K4 służą utrzymaniu stad kur niosek znajdujących się w okresie nieśności oraz produkcji jaj wylęgowych. Budynek K5 wykorzystywany jest do produkcji kurczaków rzeźnych - brojlerów, natomiast K6 służy obecnie odchowowi młodych kur niosek. K1-K4 stanowią przy tym wyraźnie identyfikowaną grupę specjalistycznych budynków inwentarskich wyposażonych w urządzenia służące prowadzeniu produkcji jaj, w tym automatyczne systemy ich zbioru.

Powyższe przemawia w pierwszej kolejności za istnieniem wyodrębnienia organizacyjnego przekazywanej części gospodarstwa. Wyodrębnienie takie nie musi sprowadzać się wyłącznie do formalnego utworzenia działu, oddziału lub innej jednostki organizacyjnej. W przypadku gospodarstwa prowadzonego przez osoby fizyczne istotne jest przede wszystkim rzeczywiste ukształtowanie działalności i możliwość faktycznego wskazania zespołu składników służącego realizowaniu określonego rodzaju działalności. Stanowisko takie znajduje bezpośrednie potwierdzenie w interpretacji indywidualnej z 21 lipca 2026 r., sygn. 0113-KDIPT1-3.4012.395.2026.2.MJ, dotyczącej przekazania części gospodarstwa rolnego. W sprawie tej Dyrektor KIS zaakceptował istnienie ZCP pomimo braku statutu, regulaminu czy innego aktu formalnie wydzielającego przekazywany segment działalności. Za wystarczające uznano faktyczne wyodrębnienie części gospodarstwa, wynikające z przeznaczenia określonych gruntów i składników majątkowych do realizacji konkretnego rodzaju produkcji.

Analogiczna sytuacja występuje w niniejszej sprawie. Produkcja jaj wylęgowych skupiona jest w konkretnych budynkach K1-K4, wyposażonych i wykorzystywanych właśnie do tego rodzaju działalności. Pozostałe dwa budynki służą innym etapom lub rodzajom produkcji. Rozdział ten ma więc charakter rzeczywisty i wynika ze sposobu zorganizowania procesu produkcyjnego, a nie zostanie utworzony dopiero na potrzeby planowanej darowizny.

Za rzeczywistym wyodrębnieniem K1-K4 przemawia również sposób zorganizowania infrastruktury gospodarstwa. Wywóz nieczystości płynnych jest rozdzielony pomiędzy K1-K4 oraz K5-K6. Również dostawy energii elektrycznej są częściowo odrębnie opomiarowane - K1 posiada własny licznik, K2 i K3 objęte są kolejnym licznikiem, a trzeci licznik obejmuje K4-K6. Okoliczności te dodatkowo wskazują, że poszczególne obszary działalności gospodarstwa są możliwe do zidentyfikowania i funkcjonują w ramach określonej struktury technicznej i produkcyjnej.

W ocenie Wnioskodawcy spełniona jest również przesłanka wyodrębnienia funkcjonalnego. Budynki K1-K4 wraz z gruntami, wyposażeniem, znajdującymi się w nich stadami kur oraz pozostałymi przekazywanymi składnikami tworzą zespół służący realizacji konkretnego zadania gospodarczego, jakim jest produkcja jaj wylęgowych. Poszczególne składniki pozostają ze sobą w ścisłym związku funkcjonalnym: budynki stanowią podstawową infrastrukturę produkcyjną, ich wyposażenie umożliwia utrzymanie stad i zbiór jaj, natomiast znajdujące się w nich stada kur stanowią bezpośrednią podstawę prowadzonej produkcji.

Istotne jest przy tym, że w chwili przekazania w K1-K4 będzie już prowadzona bieżąca produkcja jaj wylęgowych, a wraz z budynkami przekazane zostaną stada kur wykorzystywane do tej produkcji. Przejmujący będą zatem mogli kontynuować zasadniczą działalność przekazywanego segmentu przy wykorzystaniu otrzymanego zespołu składników.

Okoliczności tej nie zmienia fakt, że odchów młodych kur niosek jest obecnie prowadzony w K6, który pozostanie u Wnioskodawcy. Odchów stanowi wcześniejszy etap przygotowania kolejnych stad do produkcji, podczas gdy zasadnicza działalność realizowana w K1-K4 polega na utrzymaniu stad znajdujących się w okresie nieśności oraz produkcji jaj wylęgowych. Po reorganizacji kolejne stada będą odchowywane przez dzieci w ramach K1-K4, wobec czego prowadzenie przez nie działalności nie będzie wymagało korzystania z K6.

Tym samym brak przekazania K6 nie pozbawia zespołu K1-K4 zdolności do dalszego realizowania przypisanego mu zadania gospodarczego. Ocenie podlega bowiem zdolność ogółu przekazywanych składników do umożliwienia kontynuowania działalności, a nie to, czy na nabywcę przechodzi każdy składnik wykorzystywany w szeroko rozumianym procesie produkcyjnym.

Znaczenie funkcjonalnego powiązania przekazywanych składników podkreśla również orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. W sprawie C-497/01 Zita Modes Trybunał wskazał, że regulacja dotycząca transferu całości lub części majątku obejmuje przekazanie przedsiębiorstwa lub jego autonomicznej części składającej się ze składników, które łącznie pozwalają na prowadzenie niezależnej działalności gospodarczej, nie obejmuje natomiast zwykłego zbycia pojedynczych aktywów.

W przypadku analizowanej działalności szczególne znaczenie ma również przekazanie samych budynków K1-K4 wraz z gruntami, na których są posadowione. Produkcja jaj wylęgowych jest działalnością wymagającą wykorzystania specjalistycznych obiektów inwentarskich wyposażonych w urządzenia niezbędne do prowadzenia chowu. Orzecznictwo TSUE wskazuje natomiast, że w przypadku działalności wymagającej korzystania ze specjalnie wyposażonych nieruchomości możliwość dysponowania takimi nieruchomościami ma istotne znaczenie przy ocenie zdolności przekazywanego zespołu do samodzielnego prowadzenia działalności.

Po dokonaniu reorganizacji K1-K4 nadal będą wykorzystywane w działalności związanej z chowem kur niosek i produkcją jaj wylęgowych. Produkcja jaj wylęgowych będzie kontynuowana w tych samych budynkach i przy wykorzystaniu przejmowanych składników majątkowych, natomiast etap odchowu kur niosek, obecnie realizowany w K6, będzie po reorganizacji prowadzony w ramach K1-K4. Przejmujący nie zamierzają likwidować działalności ani wykorzystywać nabytych składników do celów niezwiązanych z działalnością drobiarską. Okoliczność ta ma istotne znaczenie z punktu widzenia art. 6 pkt 1 ustawy o VAT, ponieważ przy ocenie transferu przedsiębiorstwa lub jego części uwzględnia się zamiar kontynuowania działalności przez nabywcę, a nie natychmiastowej likwidacji przejętego zespołu składników.

Na powyższą ocenę nie powinien wpływać również fakt, że przekazywany zespół składników zostanie nabyty wspólnie przez czworo dzieci Wnioskodawcy. Przedmiotem przekazania będzie bowiem cały opisany zespół składników, a nie wyodrębnione części gospodarstwa przeznaczone do samodzielnego prowadzenia działalności przez poszczególnych obdarowanych. Po dokonaniu darowizny wszystkie przekazane składniki będą wykorzystywane wspólnie przez dzieci w ramach jednego gospodarstwa rolnego i do prowadzenia jednej działalności rolniczej.

Specyfika wspólnego prowadzenia gospodarstwa rolnego przez kilka osób fizycznych znajduje również odzwierciedlenie w przepisach ustawy o VAT.

Zgodnie z art. 15 ust. 4 i 5 ustawy o VAT w przypadku osób fizycznych wspólnie prowadzących gospodarstwo rolne lub działalność rolniczą za podatnika uważa się osobę, która dokona zgłoszenia rejestracyjnego.

Stosownie natomiast do art. 96 ust. 2 ustawy o VAT zgłoszenie takie może być dokonane wyłącznie przez jedną z tych osób.

W analizowanym przypadku zgłoszenia VAT-R dokona jedno z dzieci i to na tę osobę będą wystawiane faktury zakupowe oraz przez nią wystawiane będą faktury dotyczące sprzedaży produktów rolnych wytwarzanych w ramach wspólnie prowadzonego gospodarstwa.

Powyższe dodatkowo potwierdza, że planowany model nie zakłada powstania czterech odrębnych działalności wykorzystujących poszczególne części przekazywanego majątku. Czworo dzieci będzie wspólnie wykorzystywało cały przekazany zespół składników w ramach jednego gospodarstwa rolnego.

Na możliwość uznania za zorganizowaną część przedsiębiorstwa stanowiącej przedmiot zdarzenia przyszłego części gospodarstwa rolnego wskazuje również interpretacja indywidualna Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 11 lipca 2023 r., sygn. 0112-KDIL1-2.4012.176.2023.2.ID. W sprawie tej podatnik zamierzał przekazać synowi część prowadzonego gospodarstwa obejmującą grunty, budynki, maszyny i środki transportu, zobowiązania oraz prawa wynikające z zawartych umów, pozostawiając jednocześnie część gruntów i składników majątkowych wykorzystywanych do dalszego prowadzenia przez niego działalności rolniczej. Przekazywana część miała służyć prowadzeniu określonego rodzaju produkcji rolnej, natomiast pozostawiona część gospodarstwa - innym uprawom. Dyrektor KIS uznał, że przekazywany zespół składników stanowi zorganizowaną część przedsiębiorstwa wyodrębnioną organizacyjnie, finansowo i funkcjonalnie oraz zdolną do samodzielnego prowadzenia działalności gospodarczej przez nabywcę.

Za uznaniem przekazywanej części gospodarstwa za ZCP przemawia także jej zdolność do dalszego funkcjonowania po dokonaniu reorganizacji. Przekazywana jest bowiem nie tylko infrastruktura materialna służąca produkcji, ale również stada oraz inne składniki wykorzystywane w bieżącej działalności. Jednocześnie wszystkie osoby przejmujące gospodarstwo będą uczestniczyły w obsłudze produkcji jaj wylęgowych prowadzonej w K1-K4, a po reorganizacji również w prowadzonym w ramach K1-K4 odchowie kur niosek.

Kolejnym elementem definicji ZCP jest wyodrębnienie finansowe. W tym zakresie podkreślić należy, że pojęcie to nie jest równoznaczne z pełną samodzielnością finansową ani z obowiązkiem prowadzenia odrębnych ksiąg rachunkowych dla wydzielanej części działalności. W aktualnej praktyce interpretacyjnej przyjmuje się, że wystarczające jest takie ukształtowanie ewidencji i rozliczeń, które pozwala na przyporządkowanie do wyodrębnionego obszaru działalności właściwych przychodów, kosztów, należności i zobowiązań.

Sposób prowadzenia działalności oraz istniejąca dokumentacja pozwalają na identyfikację przychodów związanych z produkcją jaj wylęgowych prowadzoną w K1-K4, w szczególności poprzez wyodrębnienie sprzedaży realizowanej na rzecz odbiorcy jaj wylęgowych. Możliwe jest również przyporządkowanie części kosztów eksploatacyjnych do tego obszaru działalności, w szczególności na podstawie sposobu rozliczania energii elektrycznej oraz odrębnej gospodarki nieczystościami dla K1-K4.

Powyższe znajduje potwierdzenie również w sposobie organizacji działalności gospodarstwa. Produkcja jaj wylęgowych i produkcja brojlerów są kierowane do odrębnych odbiorców, a z gospodarstwem związane są odrębne umowy dotyczące sprzedaży jaj wylęgowych oraz produkcji brojlerów. Również część kosztów eksploatacyjnych może być identyfikowana na podstawie istniejącej organizacji infrastruktury gospodarstwa, w szczególności częściowo odrębnego opomiarowania energii oraz rozdzielenia gospodarki nieczystościami pomiędzy K1-K4 i K5-K6. Okoliczności te pozwalają na ekonomiczne zidentyfikowanie działalności prowadzonej w K1-K4 w ramach całego gospodarstwa.

Zaznaczyć należy, że nie jest konieczne, aby na nabywcę zostały przeniesione wszystkie składniki wykorzystywane dotychczas przez zbywcę. Jak wskazał TSUE w wyroku z 10 listopada 2011 r. w sprawie C-444/10, Schriever, dla uznania transakcji za przekazanie całości lub części majątku istotne jest, aby ogół przekazywanych składników był wystarczający do umożliwienia kontynuowania samodzielnej działalności gospodarczej. Zakres składników niezbędnych do takiej kontynuacji powinien być przy tym oceniany z uwzględnieniem charakteru konkretnej działalności.

W świetle powyższego, w analizowanej sprawie przekazaniu podlegać będzie funkcjonujący już obecnie segment gospodarstwa realizujący konkretną działalność gospodarczą. Segment ten posiada własną podstawową infrastrukturę produkcyjną, obejmuje nieruchomości, specjalistyczne wyposażenie, stada oraz inne składniki związane z jego działalnością. Po dokonaniu transakcji w K1-K4 kontynuowana będzie produkcja jaj wylęgowych, a jednocześnie w ramach tego segmentu prowadzony będzie również odchów kur niosek.

Nie mamy więc do czynienia z przekazaniem przypadkowego zbioru składników majątkowych, których dopiero późniejsze połączenie umożliwi rozpoczęcie nowej działalności. Przekazany zostanie zespół składników już obecnie wykorzystywany wspólnie do prowadzenia określonej części działalności gospodarstwa. Przejmujący będą kontynuowali produkcję jaj wylęgowych przy wykorzystaniu przejętego zespołu składników majątkowych i niemajątkowych, a dodatkowo w ramach K1-K4 realizowany będzie odchów kur niosek, dotychczas prowadzony w K6.

Podsumowując, w ocenie Wnioskodawcy, opisany w zdarzeniu przyszłym zespół składników materialnych i niematerialnych, obejmujący budynki K1-K4 wraz z przypisanymi do nich składnikami materialnymi i niematerialnymi, który zostanie nieodpłatnie przekazany czworgu dzieciom w celu wspólnego prowadzenia przez nie jednego gospodarstwa rolnego, stanowi zorganizowaną część przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 2 pkt 27e ustawy o VAT, a w konsekwencji jego przekazanie będzie stanowiło transakcję zbycia zorganizowanej części przedsiębiorstwa, do której na podstawie art. 6 pkt 1 ustawy o VAT nie stosuje się przepisów tej ustawy.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawił Pan we wniosku jest nieprawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 775 ze zm.), zwanej dalej „ustawą”:

Opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.

W myśl art. 7 ust. 1 ustawy:

Przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel (…).

W myśl art. 7 ust. 2 ustawy:

Przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się również przekazanie nieodpłatnie przez podatnika towarów należących do jego przedsiębiorstwa, w szczególności:

1) przekazanie lub zużycie towarów na cele osobiste podatnika lub jego pracowników, w tym byłych pracowników, wspólników, udziałowców, akcjonariuszy, członków spółdzielni i ich domowników, członków organów stanowiących osób prawnych, członków stowarzyszenia,

2) wszelkie inne darowizny

- jeżeli podatnikowi przysługiwało, w całości lub w części, prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego z tytułu nabycia, importu lub wytworzenia tych towarów lub ich części składowych.

Zatem opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlega zużycie towarów, gdy dokonywane jest na rzecz podmiotów i na cele wymienione w art. 7 ust. 2 pkt 1 ustawy, oraz wszelkie inne darowizny pod warunkiem, że podatnikowi przysługiwało prawo do odliczenia podatku naliczonego w całości lub w części.

Na podstawie art. 2 pkt 6 ustawy:

Ilekroć w dalszych przepisach jest mowa o towarach - rozumie się przez to rzeczy oraz ich części, a także wszelkie postacie energii.

Stosownie do art. 8 ust. 1 ustawy:

Przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7, w tym również:

1) przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na formę, w jakiej dokonano czynności prawnej;

2) zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania czynności lub sytuacji;

3) świadczenie usług zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym z mocy prawa.

Zgodnie z art. 8 ust. 2 ustawy:

Za odpłatne świadczenie usług uznaje się również:

1) użycie towarów stanowiących część przedsiębiorstwa podatnika do celów innych niż działalność gospodarcza podatnika, w tym w szczególności do celów osobistych podatnika lub jego pracowników, w tym byłych pracowników, wspólników, udziałowców, akcjonariuszy, członków spółdzielni i ich domowników, członków organów stanowiących osób prawnych, członków stowarzyszenia, jeżeli podatnikowi przysługiwało, w całości lub w części, prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego z tytułu nabycia, importu lub wytworzenia tych towarów lub ich części składowych;

2) nieodpłatne świadczenie usług na cele osobiste podatnika lub jego pracowników, w tym byłych pracowników, wspólników, udziałowców, akcjonariuszy, członków spółdzielni i ich domowników, członków organów stanowiących osób prawnych, członków stowarzyszenia, oraz wszelkie inne nieodpłatne świadczenie usług do celów innych niż działalność gospodarcza podatnika.

Jednocześnie przepisy art. 6 ustawy wskazują na wyłączenia określonych czynności spod zakresu przepisów ustawy. Są tutaj wskazane te czynności, które co do zasady należą do grupy czynności podlegających opodatkowaniu, mieszcząc się w zakresie odpłatnej dostawy towarów czy też odpłatnego świadczenia usług. Z uwagi jednakże na stosowne wyłączenie, czynności te nie podlegają opodatkowaniu.

W myśl art. 6 pkt 1 ustawy:

Przepisów ustawy nie stosuje się do transakcji zbycia przedsiębiorstwa lub zorganizowanej części przedsiębiorstwa.

Pojęcie „transakcja zbycia” należy rozumieć w sposób zbliżony do terminu „dostawa towarów” w ujęciu art. 7 ust. 1 ustawy, tzn. „zbycie” obejmuje wszelkie czynności, w ramach których następuje przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel, np. sprzedaż, zamianę, darowiznę, przeniesienie własności w formie wkładu niepieniężnego, czyli aportu.

Należy zauważyć, że art. 6 pkt 1 ustawy stanowi implementację art. 19 ust. 1 i 2 Dyrektywy 2006/112/WE z 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE L Nr 347, z 11.12.2006, str. 1, ze zm.), zwanej dalej „Dyrektywą 2006/112/WE”. Wcześniej zagadnienie dotyczące przekazania/zbycia całości bądź części majątku regulował art. 5 ust. 8 Szóstej Dyrektywy Rady 77/388/EWG z dnia 17 maja 1977 r. w sprawie harmonizacji ustawodawstw państw członkowskich w odniesieniu do podatków obrotowych - wspólny system podatku od wartości dodanej: ujednolicona podstawa wymiaru podatku (Dz. Urz. UE L 145, str. 1, ze zm.).

W myśl art. 19 ust. 1 i 2 Dyrektywy 2006/112/WE:

W przypadku przekazania, odpłatnie lub nieodpłatnie lub jako aportu do spółki całości lub części majątku, państwa członkowskie mogą uznać, że dostawa towarów nie miała miejsca i że w takim przypadku osoba, której przekazano towary, będzie traktowana jako następca prawny przekazującego.

W przypadkach gdy odbiorca nie podlega w pełni opodatkowaniu, państwa członkowskie mogą przedsięwziąć środki niezbędne w celu uniknięcia zakłóceń konkurencji. Mogą także przyjąć wszelkie niezbędne środki, aby zapobiec uchylaniu się od opodatkowania lub unikaniu opodatkowania poprzez wykorzystanie przepisów niniejszego artykułu.

Ze względu na szczególny charakter przepisu art. 6 pkt 1 ustawy o podatku od towarów i usług, powinien on być interpretowany ściśle, co oznacza, że ma zastosowanie wyłącznie w przypadku zbycia (a zatem wszelkich czynności, w ramach których następuje przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel) przedsiębiorstwa (w rozumieniu Kodeksu cywilnego) lub zorganizowanej jego części, zdefiniowanej w art. 2 pkt 27e ustawy.

Zgodnie z art. 2 pkt 27e ustawy:

Ilekroć w przepisach ustawy jest mowa o zorganizowanej części przedsiębiorstwa - rozumie się przez to organizacyjnie i finansowo wyodrębniony w istniejącym przedsiębiorstwie zespół składników materialnych i niematerialnych, w tym zobowiązania, przeznaczonych do realizacji określonych zadań gospodarczych, który zarazem mógłby stanowić niezależne przedsiębiorstwo samodzielnie realizujące te zadania.

Podstawowym wymogiem dla uznania, że transakcja dotyczy zorganizowanej części przedsiębiorstwa jest więc to, aby obejmowała ona zespół składników materialnych i niematerialnych (w tym zobowiązań). Kolejnym warunkiem jest wydzielenie tego zespołu w istniejącym przedsiębiorstwie. Wydzielenie to ma zachodzić na trzech płaszczyznach: organizacyjnej, finansowej i funkcjonalnej (przeznaczenie do realizacji określonych zadań gospodarczych). Elementami zespołu składników materialnych i niematerialnych, stanowiących zorganizowaną część przedsiębiorstwa, powinny być w szczególności aktywa trwałe, obrotowe, a także czynnik ludzki, czyli kadra pracownicza.

Wyodrębnienie organizacyjne oznacza, że zorganizowana część przedsiębiorstwa ma swoje miejsce w strukturze organizacyjnej podatnika jako dział, wydział, oddział itp. Przy czym, w doktrynie zwraca się uwagę, że organizacyjne wyodrębnienie powinno być dokonane na bazie statutu, regulaminu lub innego aktu o podobnym charakterze. Organizacyjny aspekt wyodrębnienia oznacza, że składniki tworzące „część przedsiębiorstwa” powinny posiadać cechę zorganizowania. Cecha ta powinna występować w „istniejącym przedsiębiorstwie”, a więc w ramach prowadzonej działalności i dotyczyć określonego zespołu składników tworzących część tego przedsiębiorstwa.

Wyodrębnienie finansowe najpełniej realizowane jest w przypadku zakładu lub oddziału osoby prawnej. Wyodrębnienie finansowe nie oznacza samodzielności finansowej, ale sytuację, w której przez odpowiednią ewidencję zdarzeń gospodarczych możliwe jest przyporządkowanie przychodów i kosztów oraz należności i zobowiązań do zorganizowanej części przedsiębiorstwa.

Natomiast wyodrębnienie funkcjonalne należy rozumieć jako przeznaczenie do realizacji określonych zadań gospodarczych. Zorganizowana część przedsiębiorstwa musi stanowić funkcjonalnie odrębną całość - obejmować elementy niezbędne do samodzielnego prowadzenia działań gospodarczych, którym służy w strukturze przedsiębiorstwa. Aby zatem część mienia przedsiębiorstwa mogła być uznana za jego zorganizowaną część, musi ona - obiektywnie oceniając - posiadać potencjalną zdolność do funkcjonowania jako samodzielny podmiot gospodarczy. Składniki majątkowe materialne i niematerialne wchodzące w skład zorganizowanej części przedsiębiorstwa muszą zatem umożliwić nabywcy podjęcie działalności gospodarczej w ramach odrębnego przedsiębiorstwa.

Ponadto, wymagane jest, aby zorganizowana część przedsiębiorstwa mogła stanowić potencjalnie niezależne przedsiębiorstwo samodzielnie realizujące zadania gospodarcze, których realizacji służy w istniejącym przedsiębiorstwie. Powyższe oznacza, że przez zorganizowaną część przedsiębiorstwa można rozumieć wyłącznie tę część przedsiębiorstwa, która jest przede wszystkim wyodrębniona organizacyjnie, ale także posiada wewnętrzną samodzielność finansową.

W związku z powyższym, w rozumieniu przepisów podatkowych, aby określony zespół składników majątkowych mógł zostać zakwalifikowany jako zorganizowana część przedsiębiorstwa, nie jest wystarczające jakiekolwiek zorganizowanie masy majątkowej, ale musi się ona odznaczać pełną odrębnością niezbędną do samodzielnego funkcjonowania w obrocie gospodarczym.

Zorganizowaną część przedsiębiorstwa tworzą więc składniki, będące we wzajemnych relacjach, takich by można było mówić o nich jako o zespole, a nie o zbiorze przypadkowych elementów, których jedyną cechą wspólną jest własność jednego podmiotu gospodarczego.

Reasumując, na gruncie ustawy o podatku od towarów i usług mamy do czynienia ze zorganizowaną częścią przedsiębiorstwa, jeżeli spełnione są łącznie następujące przesłanki:

1. istnieje zespół składników materialnych i niematerialnych, w tym zobowiązania;

2. zespół ten jest organizacyjnie i finansowo wyodrębniony w istniejącym przedsiębiorstwie;

3. składniki te przeznaczone są do realizacji określonych zadań gospodarczych;

4. zespół tych składników mógłby stanowić niezależne przedsiębiorstwo samodzielnie realizujące ww. zadania gospodarcze.

Brak zaistnienia którejkolwiek z omawianych powyżej przesłanek wyklucza uznanie zespołu składników majątkowych przedsiębiorstwa za jego zorganizowaną część w rozumieniu art. 2 pkt 27e ustawy.

Ponadto, przy ocenie czy składniki majątku powinny być uznane za zorganizowaną część przedsiębiorstwa, o której mowa w art. 2 pkt 27e ustawy uwzględnić należy następujące okoliczności:

zamiar kontynuowania przez nabywcę działalności prowadzonej dotychczas przez zbywcę przy pomocy składników majątkowych będących przedmiotem transakcji oraz
faktyczną możliwość kontynuowania tej działalności w oparciu o składniki będące przedmiotem transakcji.

Wskazanej oceny należy dokonać na moment przeprowadzenia transakcji. Tym samym, w przypadku, gdy konieczne dla kontynuowania działalności gospodarczej jest angażowanie przez nabywcę innych składników majątku, które nie są przedmiotem transakcji lub podejmowanie dodatkowych działań, brak jest możliwości stwierdzenia, że w danym przypadku zespół składników majątkowych stanowi zorganizowaną część przedsiębiorstwa.

Zaznaczenia wymaga, że definicja zorganizowanej części przedsiębiorstwa zawarta w przepisie art. 2 pkt 27e ustawy, nie jest definicją samoistną, lecz należy rozpatrywać ją m.in. w kontekście uregulowań art. 6 pkt 1 ustawy, który wyłącza z opodatkowania podatkiem od towarów i usług zbycie składników majątkowych i niemajątkowych uprzednio wyodrębnionych organizacyjnie i finansowo w istniejącym przedsiębiorstwie, przeznaczonych do realizacji określonych zadań gospodarczych, nie dotyczy natomiast zbycia poszczególnych składników majątkowych przedsiębiorstwa.

Zakres powyższego wyłączenia z zakresu opodatkowania zdefiniował w wyrokach Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej. W wyroku z 27 listopada 2003 r. sprawa C-497/01 Zita-Modes, TSUE stwierdził, że:

„Celem ww. opcji jest uproszczenie rozliczeń związanych z przeniesieniem majątku przedsiębiorstwa lub jego części, bądź wniesieniem ich aportem. W wyroku tym przyjęto, że jeżeli państwo członkowskie wprowadziło do swojego systemu VAT opcję zawartą w pierwszym zdaniu art. 5 ust. 8 Szóstej Dyrektywy uznając, że w przypadku wydania całości majątku nie ma miejsca dostawa towarów w rozumieniu regulacji VAT, to zasada ta ma zastosowanie - nie wyłączając możliwości ograniczenia jej stosowania do okoliczności zawartych w zdaniu drugim tego samego paragrafu - do każdego wydania przedsiębiorstwa lub samodzielnej części przedsiębiorstwa, włączając składniki materialne i niematerialne, które łącznie stanowią przedsiębiorstwo lub część przedsiębiorstwa, mogącego samodzielnie prowadzić działalność gospodarczą. Nabywca musi jednak wyrazić zamiar dalszego prowadzenia nabytego przedsiębiorstwa lub jego części, a nie jego bezpośredniej likwidacji i sprzedaży zapasów. TSUE wskazał, że biorąc pod uwagę cel Dyrektywy, pojęcia w niej użyte powinny być interpretowane w sposób jednolity i niezależny (autonomiczny), uwzględniając kontekst i cel regulacji. W wyroku tym, dokonując wykładni funkcjonalnej art. 5 ust. 8 Szóstej Dyrektywy, TSUE uznał, że celem wyłączenia zbycia przedsiębiorstwa z opodatkowania jest zapewnienie neutralności podatkowej takiej czynności, która obciążając stronę istotnym zobowiązaniem podatkowym i tak rodziłaby prawo do odliczenia lub zwrotu podatku naliczonego. Trybunał podkreślił, że przeniesienie, o jakim mowa w art. 19 Dyrektywy 2006/112/WE, dotyczy między innymi części przedsiębiorstwa, a istotne znaczenie ma funkcjonalne powiązanie składników majątkowych umożliwiające realizację określonego zadania gospodarczego.”

Ponadto TSUE zauważył, że przejmującego należy traktować jako następcę zbywającego, przy czym, aby przejmujący mógł zostać uznany za następcę zbywającego, musi on kontynuować działalność prowadzoną przez zbywcę.

Podobnie Trybunał wypowiedział się w wyroku z 10 listopada 2011 r. w sprawie C-444/10 Finanzamt Ludenscheid przeciwko Christel Schriever, wskazując, że:

„(…) regulacja art. 5 (8) VI Dyrektywy Rady (obecnie art. 19 Dyrektywy 112) obejmuje przekazanie przedsiębiorstwa lub jego samodzielnej części, w tym składników materialnych i ewentualnie niematerialnych, łącznie składających się na przedsiębiorstwo lub część przedsiębiorstwa zdolną prowadzić samodzielną działalność gospodarczą, nie obejmuje zaś samego zbycia towarów, jak sprzedaż zapasu produktów. Jak wskazuje Trybunał, stwierdzenie, że nastąpiło przekazanie przedsiębiorstwa lub jego samodzielnej części w rozumieniu art. 19 Dyrektywy 112, wymaga by całość przekazanych składników pozwalała na prowadzenie samodzielnej działalności gospodarczej. Kwestię czy całość ta musi obejmować określone dobra, zarówno ruchome, jak i nieruchome, należy rozpatrywać z punktu widzenia charakteru prowadzonej działalności gospodarczej.”

O tym, czy nastąpiło zbycie zorganizowanej części przedsiębiorstwa decydują każdorazowo okoliczności faktyczne związane z konkretną transakcją. Podatnik obowiązany jest do prawidłowego określenia przedmiotu opodatkowania, co wiąże się z koniecznością prawidłowego zdefiniowania dokonywanej czynności.

W tym miejscu podkreślić również należy, że prawo dopuszcza, aby własność tej samej rzeczy przysługiwała niepodzielnie kilku osobom. Problematyka współwłasności została uregulowana w art. 195-221 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 795), zwanej dalej: „Kodeks cywilny”.

Zgodnie z art. 195 ww. ustawy - Kodeks cywilny:

Własność tej samej rzeczy może przysługiwać niepodzielnie kilku osobom (współwłasność).

Współwłasność nie jest instytucją samodzielną, lecz stanowi odmianę własności i charakteryzuje się tym, że własność rzeczy (ruchomej lub nieruchomej) przysługuje kilku podmiotom. Do współwłasności stosuje się - jeśli co innego nie wynika z przepisów poświęconych specjalnie tej instytucji - przepisy odnoszące się do własności. Należy zatem uznać, że udział każdego ze współwłaścicieli jest ze swej istoty szczególną postacią prawną własności.

Na gruncie przepisów ustawy o podatku od towarów i usług również zbycie udziału w towarze (np. współwłasność nieruchomości), stanowi odpłatną dostawę towarów. Powyższe potwierdził NSA w uchwale 7 sędziów z 24 października 2011 r. sygn. akt I FPS 2/11.

Jak wynika z art. 196 § 1 ustawy - Kodeks cywilny:

Współwłasność jest albo współwłasnością w częściach ułamkowych, albo współwłasnością łączną.

W myśl art. 198 ustawy - Kodeks cywilny:

Każdy ze współwłaścicieli może rozporządzać swoim udziałem bez zgody pozostałych współwłaścicieli.

Podkreślić więc należy, że współwłaściciel ma względem swego udziału pozycję wyłącznego właściciela, a rozporządzanie udziałem polega na tym, że współwłaściciel może zbyć swój udział.

Kwestie stosunków majątkowych pomiędzy małżonkami reguluje ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 236).

Stosownie do art. 31 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego:

Z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami z mocy ustawy wspólność majątkowa (wspólność ustawowa) obejmująca przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich (majątek wspólny). Przedmioty majątkowe nieobjęte wspólnością ustawową należą do majątku osobistego każdego z małżonków.

Zatem istotą wspólności majątkowej małżeńskiej, zarówno ustawowej jak i umownej, jest to, że każdy z małżonków jest współwłaścicielem poszczególnych składników majątku wspólnego (dorobkowego) na zasadach współwłasności łącznej (bezudziałowej).

W świetle art. 35 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego:

W czasie trwania wspólności ustawowej żaden z małżonków nie może żądać podziału majątku wspólnego. Nie może również rozporządzać ani zobowiązywać się do rozporządzania udziałem, który w razie ustania wspólności przypadnie mu w majątku wspólnym lub w poszczególnych przedmiotach należących do tego majątku.

W myśl art. 36 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego:

Oboje małżonkowie są obowiązani współdziałać w zarządzie majątkiem wspólnym, w szczególności udzielać sobie wzajemnie informacji o stanie majątku wspólnego, o wykonywaniu zarządu majątkiem wspólnym i o zobowiązaniach obciążających majątek wspólny.

Przepis art. 36 § 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego stanowi, że:

Każdy z małżonków może samodzielnie zarządzać majątkiem wspólnym, chyba że przepisy poniższe stanowią inaczej. Wykonywanie zarządu obejmuje czynności, które dotyczą przedmiotów majątkowych należących do majątku wspólnego, w tym czynności zmierzające do zachowania tego majątku.

Zgodnie z art. 37 § 1 pkt 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego:

Zgoda drugiego małżonka jest potrzebna do dokonania czynności prawnej prowadzącej do zbycia, obciążenia, odpłatnego nabycia nieruchomości lub użytkowania wieczystego, jak również prowadzącej do oddania nieruchomości do używania lub pobierania z niej pożytków.

Z uwagi na powyższe regulacje prawne w akcie notarialnym dokumentującym tego rodzaju nabycie nieruchomości wymieniani są oboje małżonkowie, jeżeli istnieje między nimi ustawowa wspólność majątkowa. Wspólność wynikająca ze stosunku małżeństwa jest współwłasnością łączną uprawniającą do współposiadania rzeczy wchodzących w skład majątku wspólnego, a w czasie jej trwania żaden z małżonków nie może żądać podziału majątku wspólnego.

Na mocy zapisu zawartego w art. 43 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego:

Oboje małżonkowie mają równe udziały w majątku wspólnym.

Wskazać należy, że nie każda czynność stanowiąca dostawę towarów, w rozumieniu art. 7 ustawy podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, ponieważ aby dana czynność podlegała opodatkowaniu tym podatkiem, musi być wykonana przez podmiot, który w związku z jej wykonaniem jest podatnikiem podatku od towarów i usług.

Pojęcia „podatnik” i „działalność gospodarcza”, na potrzeby podatku od towarów i usług, zostały określone w art. 15 ust. 1 i ust. 2 ustawy.

Zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy:

Podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.

W myśl art. 15 ust. 2 ustawy:

Działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych.

Należy zaznaczyć, że działalność rolnicza została zdefiniowana w art. 2 pkt 15 ustawy, zgodnie z którym:

Ilekroć w dalszych przepisach jest mowa o działalności rolniczej - rozumie się przez to produkcję roślinną i zwierzęcą, w tym również produkcję materiału siewnego, szkółkarskiego, hodowlanego oraz reprodukcyjnego, produkcję warzywniczą, gruntową, szklarniową i pod folią, produkcję roślin ozdobnych, grzybów uprawnych i sadowniczą, chów, hodowlę i produkcję materiału zarodowego zwierząt, ptactwa i owadów użytkowych, produkcję zwierzęcą typu przemysłowego lub fermowego oraz chów i hodowlę ryb i innych organizmów żyjących w wodzie, a także uprawy w szklarniach i ogrzewanych tunelach foliowych, uprawy grzybów i ich grzybni, uprawy roślin „in vitro”, fermową hodowlę i chów drobiu rzeźnego i nieśnego, wylęgarnie drobiu, hodowlę i chów zwierząt futerkowych i laboratoryjnych, chów i hodowlę dżdżownic, entomofagów i jedwabników, prowadzenie pasiek oraz chów i hodowlę innych zwierząt poza gospodarstwem rolnym oraz sprzedaż produktów gospodarki leśnej i łowieckiej, z wyjątkiem drewna okrągłego z drzew tropikalnych (CN 4403 41 00 i 4403 49) oraz bambusa (CN 1401 10 00), a także świadczenie usług rolniczych.

Wobec przywołanej wyżej definicji działalności gospodarczej zawartej w art. 15 ust. 2 ustawy należy uznać, że prowadzenie działalności rolniczej (art. 2 pkt 15 ustawy) stanowi prowadzenie działalności gospodarczej w rozumieniu przepisów ustawy o podatku od towarów i usług. Zatem rolnik, w świetle przepisów ustawy o podatku od towarów i usług, posiada status podatnika podatku VAT prowadzącego działalność gospodarczą (działalność rolniczą).

Zgodnie z art. 15 ust. 4 ustawy:

W przypadku osób fizycznych prowadzących wyłącznie gospodarstwo rolne, leśne lub rybackie za podatnika uważa się osobę, która złoży zgłoszenie rejestracyjne, o którym mowa w art. 96 ust. 1.

W myśl art. 15 ust. 5 ustawy:

Przepis ust. 4 stosuje się odpowiednio do osób fizycznych prowadzących wyłącznie działalność rolniczą w innych niż wymienione w ust. 4 przypadkach.

Stosownie do art. 96 ust. 1 ustawy:

Podmioty, o których mowa w art. 15 i art. 15a, są obowiązane przed dniem wykonania pierwszej czynności określonej w art. 5 złożyć naczelnikowi urzędu skarbowego zgłoszenie rejestracyjne, z zastrzeżeniem ust. 3.

Z treści art. 96 ust. 2 ustawy wynika, że:

W przypadku osób fizycznych, o których mowa w art. 15 ust. 4 i 5, zgłoszenie rejestracyjne może być dokonane wyłącznie przez jedną z osób, na które będą wystawiane faktury przy zakupie towarów i usług i które będą wystawiały faktury przy sprzedaży produktów rolnych.

W myśl art. 96 ust. 4 ustawy:

Naczelnik urzędu skarbowego, po weryfikacji danych podanych w zgłoszeniu rejestracyjnym, rejestruje podatnika jako:

1) „podatnika VAT czynnego”,

2) „podatnika VAT zwolnionego” - w przypadku podatnika, o którym mowa w:

a) ust. 3 i 3c,

b) art. 113a ust. 1, jeżeli złożył zawiadomienie w celu rejestracji jako podatnik VAT UE

- i na jego wniosek potwierdza to zarejestrowanie.

Należy zauważyć, że przepisy ustawy o podatku od towarów i usług zawierają pewne szczególne rozwiązania dotyczące podatników, którzy prowadzą wyłącznie gospodarstwo rolne, leśne lub rybackie oraz podatników, którzy prowadzą wyłącznie działalność rolniczą w innych ramach niż gospodarstwo rolne, leśne lub rybackie. Wówczas za podatnika jest uważana osoba, która złoży zgłoszenie rejestracyjne, o którym stanowi art. 96 ust. 1 ustawy. Przy tym, przepisy ustawy w art. 96 ust. 2 wprowadzają jednocześnie zasadę, że do złożenia zgłoszenia rejestracyjnego uprawniona jest tylko i wyłącznie jedna osoba spośród tych, które prowadzą wspólne gospodarstwo rolne, leśne lub rybackie. Jednocześnie ta sama osoba występować będzie w roli zbywcy przy sprzedaży produktów rolnych i w związku ze świadczeniem usług rolniczych.

Przyjęta zasada ma uprościć rozliczenia podatkowe, gdyż wymienione gospodarstwa to w istocie działalność, w przypadku której często nie można wyodrębnić osoby prowadzącej gospodarstwo. W takim przypadku, podatnikiem jest ta osoba fizyczna, która zarejestruje się jako podatnik.

Z opisu sprawy wynika, że wraz z żoną prowadzi Pan gospodarstwo rolne objęte małżeńską wspólnością majątkową, w ramach którego prowadzona jest działalność w zakresie działów specjalnych produkcji rolnej, obejmująca chów i hodowlę drobiu. Jest Pan czynnym podatnikiem podatku VAT.

Gospodarstwo rolne obejmuje sześć budynków inwentarskich:

budynki K1, K2, K3 i K4, które są wykorzystywane do chowu kur niosek i produkcji jaj wylęgowych,
budynek K5, który jest wykorzystywany do produkcji kurczaków rzeźnych - brojlerów,
budynek K6, który jest wykorzystywany do odchowu kur niosek.

Ww. budynki są ujęte w ewidencji środków trwałych.

Planuje Pan przeprowadzenie reorganizacji gospodarstwa poprzez stopniowe przekazanie czworgu pełnoletnim dzieciom części gospodarstwa związanej z produkcją jaj wylęgowych, skoncentrowanej obecnie w budynkach K1-K4. Po dokonaniu reorganizacji dzieci będą kontynuowały tę produkcję, a dodatkowo w ramach przejętej części gospodarstwa będą prowadziły odchów kur niosek, który obecnie realizowany jest w budynku K6.

Wraz z budynkami K1-K4 i gruntami, na których są one posadowione, czworgu dzieciom planowane jest przekazanie m.in.:

agregatu prądotwórczego nabytego w 2019 r. oraz drugiego agregatu o wartości około 40.000 zł,
ładowarki teleskopowej,
myjki ciśnieniowej,
kredytów zaciągniętych w Banku Spółdzielczym,
składników związanych z instalacją fotowoltaiczną będącą przedmiotem leasingu,
stada kur związane z produkcją realizowaną w K1-K4.

Po dokonaniu przekazania czworo dzieci będzie wspólnie prowadziło przejętą część gospodarstwa, wykorzystując łącznie budynki K1-K4 oraz pozostałe przekazane składniki. Poszczególne budynki i składniki majątku nie będą dzielone pomiędzy dzieci do prowadzenia przez każde z nich odrębnej działalności. Cały przekazany zespół będzie wykorzystywany wspólnie do prowadzenia jednego gospodarstwa i realizacji tego samego rodzaju działalności.

Dla celów podatku VAT zgłoszenia rejestracyjnego VAT-R dokona jedno z dzieci.

W tak przedstawionym opisie sprawy Pana wątpliwości dotyczą kwestii, czy nieodpłatne przekazanie czworgu dzieciom zespołu składników materialnych i niematerialnych w celu prowadzenia przez nie jednego gospodarstwa rolnego będzie stanowiło transakcję zbycia zorganizowanej części przedsiębiorstwa wyłączoną z opodatkowania podatkiem VAT na podstawie art. 6 pkt 1 ustawy.

W tym miejscu zauważyć należy, że o tym czy zbycie składników majątku powinno być dla celów podatku od towarów i usług traktowane jako zbycie przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części w rozumieniu art. 6 pkt 1 ustawy, decydują każdorazowo okoliczności faktyczne związane z konkretną transakcją.

Jak wskazano wyżej, warunkiem wyłączenia spod działania ustawy zbycia przedsiębiorstwa lub jego części jest samodzielna możliwość kontynuacji działalności przez nabywcę na podstawie przenoszonych składników tego przedsiębiorstwa.

Analiza przedstawionego zdarzenia przyszłego oraz treści przywołanych przepisów prawa prowadzi do stwierdzenia, że nie można zgodzić się z Panem, że przekazanie dzieciom części gospodarstwa rolnego będzie transakcją wyłączoną z zakresu opodatkowania, na podstawie art. 6 pkt 1 ustawy, gdyż przedmiotem przekazania nie będzie zorganizowana część przedsiębiorstwa.

Zbycie przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części w rozumieniu art. 6 pkt 1 ustawy, ma miejsce wówczas, gdy cały majątek przedsiębiorstwa lub jego zorganizowana część przechodzi na własność nabywcy, który kontynuuje działalność gospodarczą zbywcy w oparciu o nabyte składniki majątku. Podkreślić należy przy tym, że kontynuacja działalności przez nabywcę, w oparciu o nabyte składniki majątku, jest warunkiem wyłączenia spod działania ustawy zbycia przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części.

W niniejszej sprawie, podmiotami docelowo prowadzącymi przekazywaną nieodpłatnie część gospodarstwa rolnego będą Pana dzieci. Przekazując zespół składników majątkowych czworgu dzieciom, w istocie przekaże Pan każdemu z nich udział w ww. składnikach, tj. ułamkową część gospodarstwa rolnego. Sytuacja, w której każde z obdarowanych dzieci otrzyma tylko część gospodarstwa rolnego spowoduje, że żadne z Pana dzieci nie będzie miało możliwości samodzielnego prowadzenia zbywanej części gospodarstwa rolnego w oparciu o nabyte składniki. Tym samym żadne z dzieci nie będzie kontynuowało prowadzenia działalności gospodarczej z wykorzystaniem tych samych składników majątku i w tym samym zakresie jak Pan, który prowadzi gospodarstwo rolne we współwłasności małżeńskiej z żoną.

Należy bowiem wskazać, że z powołanego wyżej wyroku C-497/01 wynika, że warunkiem wyłączenia spod działania ustawy zbycia przedsiębiorstwa lub jego części jest kontynuacja działalności przez nabywcę. Natomiast w przypadku przekazania udziałów w przedsiębiorstwie nie jest możliwe prowadzenie działalności przez podmiot otrzymujący te udziały.

Zatem fakt, że po dokonaniu nieodpłatnego przekazania udziałów w części gospodarstwa rolnego na rzecz Pana dzieci, cały przekazany zespół będzie wykorzystywany wspólnie przez Pana dzieci do prowadzenia jednego gospodarstwa i kontynuacji dotychczasowej działalności, nie może przesądzać o tym, że w przedstawionych okolicznościach mamy do czynienia ze zbyciem zorganizowanej części przedsiębiorstwa.

Podkreślić należy, że zbycie przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części w rozumieniu art. 6 pkt 1 ustawy może mieć miejsce wyłącznie wtedy, gdy jego nabywcą jest jeden podmiot, co wynika wprost z art. 19 ust. 1 i 2 Dyrektywy 2006/112/WE, w którym mowa jest o osobie, a nie osobach, której przekazano towary. Tylko w takim przypadku można rozważać, czy przekazywane na jego rzecz składniki majątkowe (materialne i niematerialne) stanowić będą całość pod względem organizacyjnym i funkcjonalnym, zdolną do realizacji zadań gospodarczych przypisywanych przedsiębiorstwu. Sytuacja, gdy nabywcami składników majątku, które stanowią całość pod względem organizacyjnym i funkcjonalnym, zdolną do realizacji zadań gospodarczych przypisywanych przedsiębiorstwu, jest więcej podmiotów, oznacza, że każdy z tych podmiotów nabywa udział w majątku, w przedsiębiorstwie.

W rozpatrywanej sprawie przekazanie przez Pana majątku nastąpi na rzecz czworga dzieci (a więc nie wystąpi tu dostawa dla jednego podmiotu np. podatnika VAT całości wymienionych we wniosku składników), co uniemożliwia wyłączenie tej transakcji z opodatkowania podatkiem VAT na podstawie art. 6 pkt 1 ustawy.

W przypadku współwłasności w częściach ułamkowych każdy ze współwłaścicieli ma określony ułamkiem udział w rzeczy i względem swego udziału pozycję wyłącznego właściciela, którym może niezależnie rozporządzać. Współwłaściciele są zatem odrębnymi podmiotami prawa.

W konsekwencji każde z czworga dzieci otrzyma w rzeczywistości tylko część opisanego we wniosku zespołu składników materialnych i niematerialnych (ułamek), a nie jego całość (nie jest to współwłasność łączna).

Zatem w wyniku tej transakcji, każde z czworga dzieci nabędzie jedynie prawo do dysponowania częścią Pana gospodarstwa, udziałem w składnikach Pana gospodarstwa.

Należy więc uznać, że przedmiotem analizowanego nieodpłatnego przekazania na rzecz czworga dzieci nie będzie zorganizowana część przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 2 pkt 27e ustawy, lecz udziały w poszczególnych składnikach gospodarstwa rolnego. Wynika to z faktu, że udział taki nie posiada cech fizycznej, organizacyjnej, funkcjonalnej czy finansowej samodzielności. Jest to ułamek prawa własności przynależny każdemu składnikowi części przedsiębiorstwa, a wyodrębniony ułamek (w każdym z tych składników) nie umożliwia samodzielnej realizacji zadań gospodarczych. Przeniesienie udziału jako prawa nie skutkuje wyodrębnieniem zespołu składników materialnych i niematerialnych w przedsiębiorstwie, na podstawie którego powstaje odrębny gotowy do realizacji zadań gospodarczych podmiot.

Mając na uwadze powyższe, nie można zgodzić się z Panem, że planowane przekazanie dzieciom części gospodarstwa rolnego, które w rzeczywistości będzie stanowiło przekazanie na rzecz każdego z czworga dzieci w formie ułamkowej części gospodarstwa rolnego, będzie objęte dyspozycją normy prawnej zawartej w art. 6 pkt 1 ustawy, ponieważ ustawodawca w treści tego przepisu mówi o wyłączeniu z opodatkowania transakcji zbycia przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części, a nie udziału w poszczególnych składnikach materialnych i niematerialnych składających się na to przedsiębiorstwo.

Zatem do planowanego przez Pana nieodpłatnego przekazania udziałów w części gospodarstwa rolnego związanej z produkcją jaj wylęgowych na rzecz każdego z czworga dzieci regulacja art. 6 pkt 1 ustawy nie będzie miała zastosowania. Tym samym, ww. nieodpłatne przekazanie nie będzie wyłączone z opodatkowania podatkiem VAT na podstawie art. 6 pkt 1 ustawy.

W konsekwencji, Pana stanowisko jest nieprawidłowe.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego, które Pan przedstawił i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.

Odnosząc się do faktu, że na poparcie własnej argumentacji powołał się Pan na funkcjonujące w obrocie prawnym interpretacje indywidualne pragnę zauważyć, że interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane na podstawie art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej mają ze swej istoty charakter indywidualny i jednostkowy, są bowiem rozstrzygnięciami w indywidualnych sprawach, dotyczą konkretnych stanów faktycznych lub zdarzeń przyszłych w kontekście określonego stanu prawnego i wiążą organ podatkowy tylko w sprawie, w której zostały wydane. Powołane interpretacje nie stanowią źródła prawa, wiążą strony w konkretnych indywidualnych sprawach, więc zawartego w nich stanowiska organu podatkowego nie można wprost przenosić na grunt innej sprawy. Organ podatkowy jest zobowiązany każdą sprawę traktować indywidualnie. Zatem stanowisko organu podatkowego dotyczące wykładni przepisów prawa podatkowego przedstawionej w powołanych przez Pana interpretacjach indywidualnych zamyka się w obrębie spraw (przedstawionych stanów faktycznych, zdarzeń przyszłych), dla których interpretacje te zostały wydane. Powołane przez Pana interpretacje indywidualne rozstrzygały w stanach faktycznych odmiennych od tego przedstawionego przez Pana, bowiem dotyczyły zbycia zorganizowanej części przedsiębiorstwa na rzecz jednego nabywcy.

Jednocześnie wskazuję, że interpretacja indywidualna wywołuje skutki prawnopodatkowe tylko wtedy, gdy zdarzenie przyszłe sprawy będącej przedmiotem interpretacji pokrywać się będzie ze zdarzeniem przyszłym podanym przez Pana w złożonym wniosku. W związku z powyższym, w przypadku zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego we wniosku opisu sprawy, udzielona odpowiedź traci swoją aktualność.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pana sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego i zastosuje się Pan do interpretacji.
Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:

1) z zastosowaniem art. 119a;

2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;

3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.

Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Ma Pan prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w (…). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.

Interpretation content