Projekt prezydencki: propozycje zmian w PIT i działania na rzecz uszczelnienia systemu

Artykuł opublikowano 18 października 2026 r. Projekt ustawy Prezydenta RP (status: projekt) proponuje podwyższenie progu dochodowego do 140 000 zł, powyżej którego miałaby obowiązywać stawka PIT 32%, oraz zwolnienie z PIT dochodów do 140 000 zł na jedną dorosłą osobę dla rodzin z co najmniej dwojgiem dzieci. Projekt zakłada także budowę mechanizmów zapobiegających uchylaniu się od VAT i CIT; Kancelaria Prezydenta oszacowała koszty zmian na 14 mld zł, natomiast Ministerstwo Finansów oceniło je na około 28 mld zł.

Główne założenia projektu

Projekt prezydencki przewiduje trzy główne rozwiązania podatkowe: podniesienie progu, wprowadzenie specyficznego zwolnienia dla rodzin z co najmniej dwojgiem dzieci oraz wzmocnienie mechanizmów przeciwdziałania uchylaniu się od VAT i CIT. Zwolnienie do 140 000 zł ma być przyznawane na jedną dorosłą osobę w rodzinie wielodzietnej, a podatek 32% miałby dotyczyć dochodów przekraczających 140 000 zł. Kancelaria i Ministerstwo Finansów różnią się co do szacunku kosztów wdrożenia tych zmian.

Kontekst fiskalny i prognozy zadłużenia

W artykule wskazano, że deficyt sektora finansów publicznych utrzymuje się w okolicy 7% PKB. W latach 2016–2019 zadłużenie sektora rządowego spadło z 54,1% PKB do 45,2% PKB. Dokument "Strategia zarządzania długiem sektora finansów publicznych w latach 2027–2030" prognozuje, że PDP netto przekroczy próg ostrożnościowy 55% PKB w 2028 r.; stwierdzenie przekroczenia miało nastąpić w 2029 r., po czym zostałyby uruchomione procedury naprawcze obowiązujące od 2030 r. Strategia zakłada deficyt na poziomie 6,8% PKB w 2028 r., 5,3% PKB w 2029 r. i 4,2% PKB w 2030 r. W artykule przypomniano również, że 1 punkt procentowy PKB odpowiada ponad 40 mld zł dodatkowych wpływów rocznie.

Kogo zmiana dotyczy i co oznacza w praktyce

Bezpośrednio dotknięte będą rodziny z co najmniej dwojgiem dzieci (zwolnienie do 140 000 zł na jedną dorosłą osobę) oraz podatnicy osiągający dochody powyżej 140 000 zł (stawka 32% od nadwyżki). Propozycje dotyczą też mechanizmów uszczelniających VAT i CIT, co ma wpływać na szeroki krąg podatników i przedsiębiorców. Analizy dotyczące form opodatkowania wykazują, że podatnicy korzystający z liniowego PIT w 2022 r. zapłacili łącznie o 19,1 mld zł mniej z tytułu PIT i składki zdrowotnej niż gdyby rozliczali się według skali; około 71% tej korzyści przypadło na 10% najlepiej zarabiających użytkowników liniowego PIT. Liniowy podatek daje korzyści przy dochodach powyżej 168 000 zł rocznie. Z kolei badanie dotyczące przejścia na samozatrudnienie wykazało, że wielu nowych samozatrudnionych nie zatrudniało następnie pracowników.

Czy uszczelnienie systemu wystarczy?

Szacunki luki VAT wskazane w artykule mieszczą się w przedziale około 0,6–1,0% PKB. W ankiecie uczestników 26. edycji "Ringu ekonomicznego" 49 respondentów odpowiedziało, że 40,8% zgadza się z tezą o możliwości ograniczenia deficytu poprzez samo uszczelnienie podatków, 44,9% się nie zgadza, a 12,2% wyraziło zdecydowaną niezgodę. Niektórzy ekonomiści oceniają, że likwidacja nieuzasadnionych ulg i preferencji mogłaby wygenerować ponad 1% PKB dodatkowych wpływów.

Status zmian: projekt prezydencki. Dokumenty powiązane wymienione w artykule to projekt ustawy prezydenta dotyczący zmian w PIT, Strategia zarządzania długiem sektora finansów publicznych w latach 2027–2030 oraz ustawa dotycząca fundacji rodzinnych, którą prezydent zawetował.